KURRA-İ AZAM VE VAHYİN KUTLU YAZICISI: HZ. UBEY BİN KA’B (R.A.)
İslam tarihinin en büyük Kur’an otoritelerinden, kıraat imamlarından ve vahiy katiplerinden biri olan Hz. Ubey bin Ka’b (r.a.), Kur’an-ı Kerim’in doğru okunması, anlaşılması ve gelecek nesillere aktarılmasında kilit rol oynamış müstesna bir sahabedir. Medine’nin Hazrec kabilesine mensup olan Ubey, İslam öncesi dönemde de okuma-yazma bilen, Yahudi kültürünü ve kutsal metinlerini incelemiş, Medine toplumunun entelektüel ve saygın simalarından biriydi.
Akabe’de Başlayan Hidayet ve Medine’nin İlk Vahiy Katibi
Hz. Ubey bin Ka’b, İslamiyet’le Medinelilerin kaderini değiştiren İkinci Akabe Biati’nde tanışmış ve orada Peygamber Efendimize (s.a.v.) sarsılmaz bir sadakatle biat etmiştir. Müslüman olduktan sonra zekası, edebi birikimi ve güzel yazısıyla öne çıkan Ubey, Peygamber Efendimizin Medine’deki ilk vahiy katibi olma şerefine erişmiştir. Medine döneminde nazil olan ayetleri büyük bir titizlikle kayda geçirmiş, aynı zamanda Efendimizin diplomatik mektuplarını ve devlet sözleşmelerini kaleme almıştır. Yazdığı belgelerin sonuna “Ubey bin Ka’b yazdı” ibaresini ekleme ruhsatı alması, onun Efendimiz katındaki güvenilirliğinin en büyük nişanesidir.
Peygamberimizin Diliyle Övülen “Efendi” ve Kur’an Muallimi
Hz. Ubey bin Ka’b, Kur’an-ı Kerim’i en güzel, en fasih ve tecvide en uygun şekilde okuyan sahabeydi. Peygamber Efendimiz, ümmetine Kur’an’ı doğru öğrenmeleri için adres gösterirken onun adını en ön sırada zikretmiş ve şöyle buyurmuştur: “Kur’an’ı şu dört kişiden öğreniniz: Abdullah bin Mes’ud, Salim, Muaz bin Cebel ve Ubey bin Ka’b.” Başka bir hadis-i şerifte ise onun kıraatteki üstünlüğünü “Ümmetimin en güzel Kur’an okuyanı Ubey’dir” sözleriyle tescillemiştir. Bu derin ilmi ve vakarından ötürü Hz. Ömer, ashab meclislerinde ondan hürmetle bahsederek kendisine “Müslümanların Efendisi” (Seyyidü’l-Müslimîn) unvanını vermiştir.
İslam tarihine geçen muazzam bir hadisede, Peygamber Efendimiz bir gün Ubey’i yanına çağırarak, “Ey Ubey! Allah bana, Beyyine Suresi’ni sana okumamı emretti” buyurmuştur. Ubey, duyduğu bu muazzam şeref karşısında donakalmış, gözyaşları içinde, “Ey Allah’ın Resûlü! Allah benim adımı zikretti mi?” diye sormuş, Efendimiz “Evet, senin adını ve soyunu zikretti” deyince Ubey hıçkırıklara boğularak ağlamıştır. Bir kulun, Alemlerin Rabbi tarafından ismiyle tescillenmesi, onun takvasının en açık ilahi mührüdür.
Kur’an Mushafı ve İlmi Mirası
Hz. Ubey, Peygamber Efendimiz hayattayken Kur’an-ı Kerim’in tamamını ezberleyen ve mukabele şeklinde Efendimize arz eden sayılı hafızlardandı. Hz. Ebu Bekir döneminde Kur’an-ı Kerim’in Mushaf haline getirilmesi için kurulan komisyonda en önemli danışman ve hakem oldu; ayetlerin yazılışını ve okunuşunu hafızasındaki mutlak bilgiyle denetledi.
Hz. Ömer’in halifeliği döneminde Medine’de fıkıh, tefsir ve kıraat alanında muazzam bir ders halkası kurdu. Mescid-i Nebevi’de Müslümanların ramazan ayında Teravih namazını ilk kez cemaatle ve düzenli kılmaya başlamasında Hz. Ömer tarafından imam olarak görevlendirildi. Yetiştirdiği talebeler vasıtasıyla İslam dünyasındaki yedi kıraat imamının silsilesi doğrudan ona ulaştı. Hz. Ubey bin Ka’b, hicretin 30. yılında Medine’de vefat etti. Cenaze namazını halife Hz. Osman kıldırdı ve Cennetü’l-Baki mezarlığına defnedildi.
Kaynak: islamvetarih.com
