Osmanlı İmparatorluğu’nun son döneminde batılı anlamda ilk modern üniversite olarak kurulan ve daha sonra Cumhuriyet döneminde İstanbul Üniversitesi’ne dönüşen Darülfünun; medrese geleneği ile modern fen ve ilahiyat bilimlerinin çalkantılı geçiş dönemini yöneten en kritik eğitim kurumudur.
ŞEHRİN İSLAM MEDENİYETİNE GİRİŞİ VE DÖNÜM NOKTALARI
- Darülfünun Kurulma Kararı ve Meclis-i Vâlâ: M. 1846 (Sultan Abdülmecid dönemi modern üniversite iradesi)
- İlk Resmi Derslerin Başlaması: M. 13 Ocak 1863 (Kimyager Derviş Paşa’nın halka açık ilk kimya deneyi dersi)
- Darülfünun-ı Şâhâne’nin Kalıcı Kuruluşu: M. 1 Eylül 1900 (Sultan II. Abdülhamid’in tahta çıkış yıl dönümünde tıp, fen, edebiyat ve ilahiyat fakülteleriyle resmen açılması)
- İstanbul Üniversitesi’ne Dönüşüm: M. 1 Ağustos 1933 (Cumhuriyet dönemi üniversite reformu ile Darülfünun unvanının kapanışı)
ÖNEMLİ KURUMSAL VE MEDENÎ GELİŞMELER
- İlahiyat Fakültesi (Ulûm-ı Aliyye-i Dîniye): 1900 yılında II. Abdülhamid tarafından Darülfünun bünyesinde açılan bu bölüm; tefsir, hadis ve fıkhın yanı sıra felsefe, dinler tarihi ve sosyolojinin de okutulduğu, modern Türkiye’deki ilahiyat akademik dilinin ilk resmi laboratuvarıdır.
- Zeynep Hanım Konağı Arşivi ve Merkez Kütüphane: Döneminde Fen ve Edebiyat fakültelerinin toplandığı, batıdan getirilen laboratuvar cihazları ile medrese el yazmalarının ilk kez yan yana sergilendiği muazzam bir kurumsal kütüphane altyapısı kurulmuştur.
AKADEMİK KAYNAKÇA
- İpşirli, Mehmet (1993). “Darülfünun”, TDV İslâm Ansiklopedisi, Cilt 8, ss. 521-525.
KAYNAK: islamvetarih.com
Kaynak Göster:
Yağmur, Celal. "Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Darülfünun: Üniversiteleşme Kronolojisi." İslam ve Tarih. 2026. Erişim Tarihi: Ekim 2, 2026 at 15:07. https://islamvetarih.com/osmanlidan-cumhuriyete-darulfunun-universitelesme-kronolojisi/.
