SÜNNET AKİDESİNİN SARZILMAZ MUHAFIZI: İMAM AHMED BİN HANBEL VE MİHNE KAHRAMANLIĞI
Ehl-i Sünnet dünyasının dört büyük ameli mezhebinin kronolojik olarak sonuncusunun kurucusu, hadis ilminin en büyük otoritelerinden biri Ahmed bin Hanbel’dir. Hicretin 164. yılında Bağdat’t dünyaya gelen ve tam adıyla Ahmed bin Muhammed bin Hanbel (v. 241/855) olan bu azametli imam, ömrünü İslam coğrafyasını karış karış gezerek hadis toplamaya adamış muazzam bir muhaddistir. Hafızasında yaklaşık bir milyon hadis-i şerifi senedi ve ravisiyle tutan devasa haffızasıyla, İslam tarihinin en büyük hadis külliyatlarından biri olan **”el-Müsned”**in müellifidir. O, İmam Şâfiî’nin en seçkin talebesi olup, fıkhi çözümlerinde tamamen hadislerin saf lafzına dayanmıştır.
İşkence Altında Dik Duran Bir İman Kalesi: Mihne Dönemi
Ahmed bin Hanbel’i İslam tarihinde yediden yetmişe her Müslümanın hafızasına ve gönlüne kazıyan en meşhur yönü, inancı uğruna gösterdiği destansı direniştir. Abbasi halifeleri Me’mun, Mu’tasım ve Vâsık dönemlerinde, akılcı Mutezile mezhebinin görüşü olan “Kur’an yaratılmıştır (Halku’l-Kur’ân)” fikri devlet zoruyla tüm alimlere dikte edilmeye başlanmıştır.
Tarihte “Mihne” (Sorgulama/Engizisyon) denilen bu karanlık baskı döneminde, dönemin neredeyse tüm ünlü alimleri can korkusu veya makam endişesiyle devletin bu yanlış fikrini kabul ettiklerini ilan ettiler. Ancak Ahmed bin Hanbel, zincirlere vurularak halifenin huzuruna çıkarıldığında büyük bir cesaretle öne atıldı ve, “Bana Allah’ın kitabından veya Resûlullah’ın sünnetinden tek bir delil getirmedikçe bunu kabul etmem!” diyerek devlete meydan okudu. Yıllarca karanlık zindanlarda kaldı, her gün ulu orta kırbaçlandı, ağır işkencelere maruz kaldı; ancak Sünnet akidesinden zerre miktar ödün vermedi. Onun bu sarsılmaz duruşu, Ehl-i Sünnet inancının omurgasının kırılmasını tek başına engelledi ve kendisine “Sünnetin İmamı” (İmâmü Ehli’s-Sünne) unvanını kazandırdı.
Hadisin Saflığına Dayanan Fıkıh Anlayışı
Ahmed bin Hanbel, beşeri yorumları, felsefi kıyasları ve şahsi akıl yürütmeleri hukuka dahil etmekten olabildiğince kaçınmıştır. Ona göre, uydurma olmayan ama ravisinde hafif gevşeklik bulunan “zayıf hadisler” bile, insanların şahsi akli yorumlarından (kıyas) daha üstün ve güvenilir bir kanun kaynağıydı.
O, dini tamamen Peygamber Efendimiz (s.a.v.) ve sahabenin yaşadığı o ilk saf haliyle korumayı hedeflemiştir. İbadetler alanında son derece titiz ve muhafazakar bir fıkıh inşa ederken, sosyal ve akdi sözleşmeler alanında ise “aslolan hürriyettir” ilkesiyle Müslümanlara geniş bir serbestlik alanı tanımıştır. 15 yıllık zindan ve ev hapsi hayatının ardından, Halife Mütevekkil döneminde iade-i itibar kazanan ulu imam, 855 yılında Bağdat’ta vefat etti. Cenaze namazına sekiz yüz bin erkek ve altmış bin kadının katıldığı, Bağdat sokaklarının insan seliyle dolup taştığı tarihi kaynaklarda meşhurdur. O, İslam’ın sarsılmaz irade abidesi ve hadis dünyasının sönmeyen en meşhur muhafızıdır.
Kaynak: islamvetarih.com
