FIKIH TASNİFİNİN TITIZ AMİRAL GEMİSİ: İBN MÂCE VE SÜNEN REHBERİ
İslam dünyasında en sahih ve en güvenilir altı hadis kitabını oluşturan Kütüb-i Sitte silsilesinin son halkasının sahibi, hadisleri fıkhi konulara göre dizme dehasıyla tanınan en meşhur muhaddislerden biri İbn Mâce’dir. Kazvin şehrinde dünyaya gelen ve tam adıyla Ebû Abdullah Muhammed bin Yezîd el-Kazvînî (v. 273/887) olan bu devasa şahsiyet, İslam dünyasında “İbn Mâce” (Mâce’nin oğlu) lakabıyla şöhret bulmuştur. O, hadis ilminin altın çağında yaşamış, süzgeçten geçirdiği binlerce hadisle Müslümanların ameli ve hukuki hayatına yön veren muazzam bir tasnif mimarıdır.
Kazvin’den Bağdat’a Uzanan İlim Muhacereti
İbn Mâce, ilim dünyasında parlamaya başladığı andan itibaren “Rihle” adı verilen o meşhur hadis seyahatlerine çıktı. Horasan, Irak, Hicaz, Mısır ve Suriye gibi İslam medeniyetinin kalbi olan coğrafyaları adım adım gezdi. Dönemin en büyük hadis otoritelerinin dizinin dibinde oturdu.
O, sadece hadisleri toplayan bir katip değildi; aynı zamanda yaşadığı dönemde tefsir ve tarih alanında da devasa eserler kaleme almış çok yönlü bir İslam entelektüeliydi. Ancak onun hadis kabulündeki titizliği, dürüstlüğü ve takvası, diğer tüm ilmi vasıflarının önüne geçerek onu hadis dünyasının amiral gemilerinden biri konumuna yükseltti.
Kütüb-i Sitte’nin Muazzam Tamamlayıcısı: Sünen-i İbn Mâce
İbn Mâce’yi tüm dünyada ve sitemizin bu yeni kategorisinde en meşhur kılan başyapıtı “Sünen” adlı eseridir. Bu kitap, Kütüb-i Sitte’nin altıncı ve tamamlayıcı eseri olarak kabul edilir.
İbn Mâce, bu eserinde 4341 hadis-i şerifi 1500’den fazla fıkıh babına (hukuk konusuna) ayırarak muazzam bir tasnifle dizmiştir. Onun kitabını diğer hadis kitaplarından ayıran ve İslam dünyasında elden ele dolaşmasını sağlayan en meşhur yönü, diğer beş büyük hadis kitabında (Buhârî, Müslim, Ebû Dâvûd, Tirmizî, Nesâî) hiç bulunmayan 1329 yeni hadisi (Zevâid hadislerini) ilk kez keşfedip kendi kitabına eklemesidir. Kitabın planı, tertibi ve fıkıh konularına göre dizilişindeki o pürüzsüz akıcılık, döneminin en büyük hadis tenkitçileri tarafından hayranlıkla karşılanmıştır. Meşhur hadis alimi Ebû Zur’a, bu kitabı ilk okuduğunda, “Eğer bu kitap insanların eline ulaşırsa, dönemindeki diğer birçok hadis kitabının kullanımına gerek kalmaz” diyerek onun muazzam değerini tescillemiştir.
Kazvin’de Biten Kutlu Yürüyüş ve Vefatı
Hadis ilminin yanı sıra Kur’an tefsiri alanında da devasa çalışmalar yapan İbn Mâce, hayatının son dönemini doğduğu yer olan Kazvin’de talebe yetiştirerek geçirdi. Hicri 273 (Miladi 887) yılında Kazvin’de vefat etti. Cenaze namazını kıldırmak ve onun sünnete adanmış ömrüne hürmet etmek için binlerce Müslüman şehir meydanında toplandı. O, İslam dünyasında Peygamber sünnetinin doğruluğunu koruyan sönmeyen en meşhur altı fenerden sonuncusudur.
Kaynak: islamvetarih.com
