TÜRKİYE’NİN SÖNMEYEN HUKUK VE İLMİHAL IŞIĞI: ÖMER NASUHİ BİLMEN
Osmanlı İmparatorluğu’nun yetiştirdiği son büyük fıkıh alimlerinden biri olan ve Cumhuriyet döneminde İslami ilimlerin, hukukun ve ahlakın kesintisiz bir köprüyle taşınmasını sağlayan en meşhur şahsiyet Ömer Nasuhi Bilmen’dir. Erzurum’da dünyaya gelen bu devasa alim, sadece bir müftü veya din adamı değil; Osmanlı medrese kültürünün o muazzam derinliğini Cumhuriyet’in modern dünyasına harika bir Türkçe ve sarsılmaz bir vakarla aktarmış evrensel bir hukuk ve fıkıh dehasıdır. Onun kaleme aldığı eserler, asırlardır Anadolu topraklarında dini doğru ve kaynağından öğrenmek isteyen her müminin ilk başvuru sığınağı olmuştur.
Medrese Kürsülerinden İstanbul Müftülüğüne Uzanan Vakur Bir Ömür
Ömer Nasuhi Bilmen, İstanbul medreselerinde dönemin en seçkin fıkıh otoritelerinden dersler alarak icazet aldı. Özellikle İslam hukukunun kurumsallaşmış zirvesi sayılan Medresetü’l-Kuzât’ı (Hukuk Fakültesi) birincilikle bitirdi. Osmanlı Devleti’nin son yıllarında Fatih Camii müderrisliği ve Darü’l-Hilafe medreselerinde fıkıh hocalığı yaptı.
Cumhuriyet’in kurulmasının ardından, İstanbul Müftülüğü şer’î müfettişliği ve Fetvahane raportörlüğü gibi kritik görevlerde bulundu. 1943 yılında getirildiği İstanbul Müftülüğü makamını tam 17 yıl boyunca muazzam bir ilmi vakar ve saygınlıkla temsil etti. 1960 yılında ise Diyanet İşleri Başkanlığı makamına seçildi. O, dönemin çalkantılı siyasi atmosferinde ve dine mesafeli yaklaşılan zorlu yıllarda, ilmin izzetini ve İslam’ın vakarlarını hiçbir siyasi güce feda etmeyen sarsılmaz bir adalet ve takva kalesi olarak dikilmiştir.
Her Evin Başucu Rehberi: Büyük İslam İlmihali
Ömer Nasuhi Bilmen’in adını Türkiye’deki yediden yetmişe her Müslümanın hafızasına ve evine kazıyan anıtsal eseri **”Büyük İslam İlmihali”**dir. Bu kitap, sadece fıkhi kuralları anlatan kuru bir metin değildir. Ömer Nasuhi Bilmen, Hanefi fıkhının en karmaşık ibadet, evlilik, ticaret ve günlük hayat meselelerini, halkın en kolay anlayabileceği ama ilmi derinlikten de asla taviz vermeyen muazzam bir üslupla sistemleştirmiştir. Bu eser, Cumhuriyet tarihinde en çok basılan ve okunan ameli rehber olma unvanını elinde tutmaktadır.
Onun hukuk dünyasını sarsan asıl akademik başyapıtı ise 8 ciltlik **”Hukuk-ı İslâmiyye ve Istılahât-ı Fıkhiyye Kamusu”**dur. Bu devasa eser, İslam hukukunun (fıkhın) Roma hukuku ve modern Batı hukuku karşısındaki muazzam üstünlüğünü, kurumsal zenginliğini ve evrensel mantığını kanıtlayan dünya çapında bir başyapıttır. Ayrıca kaleme aldığı 8 ciltlik Büyük Kur’an Tefsiri, Kur’an ayetlerinin ruhunu modern insanın idrakine sunan harika bir Türkçe abide olmuştur.
İlmin İzzeti ve Vefatı
Hayatının son yıllarını Kadıköy’deki evinde tamamen ilmi çalışmalarına ve tefsirini ikmal etmeye adayan büyük alim, Arapça ve Farsçayı bu dillerde şiir yazacak düzeyde çok iyi bilirdi. Yaşamı boyunca tevazuundan, kibarlıktan ve Osmanlı ulemasının o meşhur nezaketinden zerre miktar ödün vermemiştir. 1971 yılında İstanbul’da vefat eden Ömer Nasuhi Bilmen, Edirnekapı Sakızağacı Şehitliği’ne defnedilmiştir. O, Anadolu topraklarında İslam fıkhının sönmeyen feneri ve en meşhur iman rehberimizdir.
Kaynak: islamvetarih.com
