Mülûkü’t-Tavâif Dönemi ve Endülüs Siyasi Parçalanma Kronolojisi

Kurtuba Halifeliği’nin yıkılmasının ardından Endülüs topraklarında onlarca küçük beyliğin (Mülûkü’t-Tavâif) kurulduğu bu dönem; siyasi çöküşe rağmen kültürel, bilimsel ve edebi anlamda İslam İspanyası’nın en üretken dönemidir.

KRONOLOJİK TARİHLER (HİCRÎ / MİLADÎ)

• Kurtuba Halifeliği’nin Resmen İlgası: H. 422 / M. 1031
• Bölgesel Emirlikleri Doğuşu (Tavâif Dönemi): H. 422 – 479 / M. 1031 – 1086 (İşbîliye, Tuleytula, Gırnata beylikleri)
• Murâbıtlar’ın Endülüs’e Müdahalesi: H. 479 / M. 1086 (Zellâka Savaşı ile parçalanmanın geçici olarak durdurulması)

OLAYIN VE ŞAHSIN TARİHÎ ROLÜ

• Hristiyan İlerlemesi (Reconquista): Siyasi birlik olmadığı için Hristiyan krallıklar beylikleri haraca bağlamış ve 1085 yılında Endülüs’ün kadim bilim merkezi Tuleytula (Toledo) Hristiyanların eline geçmiştir.
• Kültürel Rekabet: Siyasi güçlerini kaybeden her bir bey (Örn: İşbîliye’deki Abbâdîler), kendi sarayını bir bilim ve şiir merkezine dönüştürerek İbn Zeydûn gibi dev şair ve alimleri parayla himaye etmiştir.

KURUMSAL VE MEDENÎ GELİŞMELER

• Yerel Saray Akademileri: Büyük kütüphanelerin yerini, her şehir devletinin kendi bünyesinde açtığı özgün ihtisas kütüphaneleri ve tercüme odaları almıştır. Bu durum bilim adamlarının beylikler arasında serbestçe gezip fikir üretmesini hızlandırmıştır.

KAYNAKÇA

• Özdemir, Mehmet (2006). “Mülûkü’t-Tavâif”, TDV İslâm Ansiklopedisi, Cilt 31, ss. 553-556.
  KAYNAK: islamvetarih.com