İslamiyet, dinin direği olan namaz ibadetinin hiçbir şart altında (akıl sağlığı yerinde olduğu müddetçe) tamamen terk edilmesine izin vermez. Ancak kulun önüne çıkan hastalık, felç, ameliyat veya ağır fiziki rahatsızlıklar durumunda, namazın rüknlerini (farzlarını) tamamen kişinin fiziki gücüne ve sağlığına göre uyarlayan muazzam bir Hasta Namazı hukuku geliştirmiştir. Fıkıhta asıl olan, sağlığı tehlikeye atmadan kulluğa devam etmektir.
Ayakta durmaya (Kıyam) gücü yetmeyen veya ayakta durduğunda hastalığının artacağından korkan bir hasta, namazını yere veya bir sandalyeye oturarak kılar. Rükû ve secdeleri normal yapabiliyorsa oturarak yapar. Eğer rükû ve secdeye de eğilmeye gücü yetmiyorsa, namazını İma ile (işaretle) kılar.
İma ile namaz kılarken, rükû için başını biraz öne eğer, secde için ise rükûdan biraz daha fazla öne eğerek namaz rüknlerini kalben yerine getirir. Eğer hasta oturmaya da güç yetiremiyorsa, sırt üstü veya sağ yanına yatarak, ayakları Kıbleye gelecek şekilde sadece baş hareketleriyle imada bulunarak namazını tamamlar. İslam fıkhının bu şefkatli yaklaşımı, hastanın manevi moralini en üst seviyede tutmasını sağlar.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
- Soru 1: Sandalyede veya taburede namaz kılmanın fıkhî ölçüsü nedir, her ağrısı olan sandalyeye oturabilir mi?
- Cevap: Hayır, her hafif ağrısı olan sandalyeye oturamaz. Sandalyede namaz kılabilmek için kişinin ayakta durmaktan tamamen aciz olması veya yere oturduğunda bir daha ayağa kalkamayacak derecede ağır eklem/bel rahatsızlığının olması şarttır. İmkanı olanlar secdelerini sandalyeye değil, önlerine koyacakları bir sehpaya veya yere yapmalıdır.
- Soru 2: Bir hasta bilincini (şuurunu) tamamen kaybederse kılamadığı namazlardan sorumlu mudur?
- Cevap: İslam fıkhına göre namazın farz olması akıl ve şuur şartına bağlıdır. Bir hasta baygınlık, koma veya ağır akli rahatsızlık sebebiyle bilincini kaybeder ve bu durum peş peşe beş vakitten fazla (24 saati aşan süre) devam ederse, o süredeki namazlardan tamamen muaf olur; iyileşince o namazları kaza etmesi gerekmez.
KAYNAKÇA
- TDV İslâm Ansiklopedisi, “İma” Cilt 22, s. 210-212; “Hasta” Cilt 16, s. 380-384.
- Serahsî, el-Mebsût, Hastaların Namazı Bölümü.
KAYNAK: islamvetarih.com
