İslam aile nizamında haklar ve sorumluluklar sadece çocukların anne-babaya hürmet etmesiyle (Birr-ül Valideyn) sınırlı değildir. Tam aksine, fıkıh sisteminde ilk ve en ağır sorumluluklar anne-babanın evlatları üzerindeki mükellefiyetleriyle başlar. Peygamber Efendimiz (s.a.v.), “Hepiniz çobansınız ve hepiniz elinizin altındakilerden sorumlusunuz” (Buhârî) buyurarak anne-babanın çocuk eğitimindeki şer’î ve hukuki mesuliyetini ilan etmiştir.
Bir evladın anne-baba üzerindeki ilk fıkhî hakkı, daha doğmadan önce başlar; o da babanın çocuğuna ahlaklı ve saliha bir anne seçmesidir. Doğduktan sonraki ikinci hayati hak, çocuğa İslam inancına, ahlakına ve adabına uygun, şerefli ve güzel bir isim verilmesidir. Anlamı kötü olan, asilik çağrıştıran isimlerin konulması tahrîmen mekruhtur.
Üçüncü büyük hak ise, çocuğun helal rızıkla beslenmesi, ergenlik çağına kadar dini inanç esaslarının, namaz ibadetinin ve güzel ahlakın bizzat yaşatılarak öğretilmesidir. Çocuklar arasında maddi bağışlarda, sevgide ve ilgide adaletli davranmak, kız ve erkek çocuklarını birbirlerinden üstün tutmamak anne-babanın en büyük adalet borcudur.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
- Soru 1: Çocuğa konulması fıkhen en faziletli olan isimler hangileridir?
- Cevap: Hadis-i şeriflerde buyurulduğu üzere, Allah katında isimlerin en sevimlisi Abdullah ve Abdurrahman‘dır. Ayrıca Peygamber Efendimizin isimleri (Muhammed, Mustafa, Ahmed), diğer peygamberlerin ve sahabe-i kiramın isimlerinin çocuklara verilmesi, o şahsiyetlerin ahlakıyla nurlanmaları adına müstehaptır.
- Soru 2: Çocuğun doğumunun şükrü olarak kesilen “Akika Kurbanı”nın fıkhî hükmü nedir?
- Cevap: Yeni doğan çocuk için Allah’a bir şükür nişanesi olarak kesilen kurbana Akika denir. Hanefî mezhebine göre mübah/sünnet, Şâfiî mezhebine göre ise müekked bir sünnettir. Akika kurbanının etinden adak kurbanının aksine anne, baba, zengin veya fakir herkes güvenle yiyebilir.
KAYNAKÇA
- TDV İslâm Ansiklopedisi, “Çocuk” maddesi, Cilt 8, s. 350-356.
- İmam Gazâlî, İhyâü ulûmi’d-dîn, Çocukların Eğitimi ve Ahlakı Bölümü.
KAYNAK: islamvetarih.com
