İslam dini, huzurlu ve sağlam temellere dayalı bir aile yuvasının kurulabilmesi için evlilik öncesi dönemi de çok net ve koruyucu fıkhî kurallarla düzenlemiştir. İslam fıkhında evlilik niyetinin karşılıklı olarak beyan edilmesine ve tarafların birbirlerine evlilik sözü vermesine Hıtbe, yani Nişanlanma adı verilir. Nişanlanma, evlilik yolunda atılan ciddi bir ilk adım olmakla birlikte, fıkhî olarak kesinlikle bir nikah hükmünde değildir.
Nişanlılık dönemi, tarafların ve ailelerin birbirlerini ahlaken, karakteren ve fikren tanımaları için meşru bir tanışma sürecidir. Ancak bu süreçte nikah bağı henüz kurulmadığı için nişanlılar fıkhî açıdan birbirlerine tamamen namahremdir (yabancıdır). İslam ahlak ve fıkıh nizamı; tarafların baş başa kalmasını, tenhalarda flört etmesini (halvet) ve mahremiyet sınırlarını çiğnemesini kesin bir dille yasaklamıştır. Tanışma ve görüşmeler mutlaka ailelerin bilgisi dâhilinde, meşru ve açık ortamlarda gerçekleşmelidir. Nişanın bozulması durumunda ise tarafların birbirlerine verdiği hediyelerin (özellikle altın ve takıların) iade edilme kuralları fıkhen koruma altına alınmıştır.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
- Soru 1: Nişan bozulduğunda takılan altınlar ve verilen hediyeler geri istenir mi?
- Cevap: Hanefî fıkhına göre nişan bozulduğunda, verilen hediyeler (altın, mücevher, eşya) henüz tüketilmemiş ve aynen duruyorsa geri istenebilir. Eğer hediye kumaş gibi dikilmiş veya çikolata gibi tükendiyse iadesi gerekmez. Şâfiî mezhebine göre ise hediyeler ne durumda olursa olsun, aynen veya bedel olarak kıymetiyle geri verilmelidir.
- Soru 2: Evlenmek amacıyla bir kadının yüzüne ve ellerine bakmanın fıkhî sınırı nedir?
- Cevap: Peygamber Efendimiz (s.a.v.), evlenmek istediği kadına bakmasını bir sahabeye tavsiye etmiştir. Evlilik niyetiyle tarafların birbirlerinin sadece yüzlerine ve ellerine (Şâfiîlerde boy ve endamını anlamak için boyuna da) bakmaları caiz ve sünnettir. Ancak bu bakma şehvet ve flört kastıyla değil, sadece evlilik kararını netleştirmek amacıyla sınırlandırılmıştır.
KAYNAKÇA
- TDV İslâm Ansiklopedisi, “Nişan” maddesi, Cilt 33, s. 145-148.
- Hamdi Döndüren, Delilleriyle Aile İlmihali, Evlilik Öncesi Ahkam Bölümü.
KAYNAK: islamvetarih.com
