İslam dini birlik, beraberlik ve toplumsal kaynaşmayı ibadetlerin merkezine yerleştirmiştir. Bu bağlamda, Müslümanların günde beş defa bir araya gelerek tek bir saf halinde Yaradan’a yönelmelerini sağlayan Cemaatle Namaz, İslam medeniyetinin en büyük şiarlarından biridir. Peygamber Efendimiz (s.a.v.), “Cemaatle kılınan namaz, tek başına kılınan namazdan yirmi yedi derece daha faziletlidir” (Buhârî) buyurarak bu ibadetin manevi üstünlüğünü ilan etmiştir.
Cemaatle namaz kılınabilmesi için bir İmam (namazı kerdiren kişi) ve imama uyan cemaat (Muktedî) bulunmalıdır. Cemaatin imama uymasına fıkıhta İktidâ adı verilir. İktidanın geçerli olabilmesi için bazı çok sıkı şartlar vardır: Cemaatin namaza başlarken imama uymaya niyet etmesi, imam ile cemaatin kıldığı namazın aynı olması (veya farz kılanın nafile kılana uyması gibi mezhepsel detaylar) ve cemaatin durduğu yerin imamın hizasından daha ileride olmaması şarttır.
İmamet makamına geçecek kişinin ise cemaat içinde Kur’an-ı Kerim’i en güzel okuyan (kıraati düzgün), fıkıh ahkamını en iyi bilen ve ahlaki açıdan toplumun güvenini kazanmış adil bir Müslüman olması tercih edilir. İmamın namazı cemaati bıktıracak derecede uzatmaması, cemaatin durumunu gözetmesi sünnettir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
- Soru 1: İmama rükûda yetişen bir kimse o rekatı kılmış sayılır mı, rekatı nasıl yakalar?
- Cevap: Evet, kılmış sayılır. İmam henüz rükûdan doğrulmadan (Semiallahu limen hamideh demeden) önce iftitah tekbiri alarak imama rükûda dahil olan kimse, o rekatı imamla birlikte kılmış kabul edilir. İmam rükûdan doğrulduktan sonra yetişirse o rekatı kaçırmış olur, namazın sonunda tek başına kaza eder.
- Soru 2: İmama sonradan yetişen kimse (Mesbûk) namazı nasıl tamamlamalıdır?
- Cevap: İmama namazın başında değil de ikinci, üçüncü veya dördüncü rekatta yetişen kişiye Mesbûk denir. Mesbuk, imam son oturuşta sağa selam verdiğinde ayağa kalkar ve yetişemediği rekatları, namazın başından itibaren kılıyormuş gibi kıraat (Sübhaneke ve sure) düzenine riayet ederek tek başına tamamlar.
KAYNAKÇA
- TDV İslâm Ansiklopedisi, “Cemaat” Cilt 7, s. 287-293; “İmamet” Cilt 22, s. 200-205.
- İbn Âbidîn, Reddü’l-Muhtâr ale’d-Dürri’l-Muhtâr, Cemaat ve İmamet Babı.
KAYNAK: islamvetarih.com
