Namaz, kulun Yüce Allah’ın huzurunda tam bir huşu ve zihni uyanıklıkla ifa etmesi gereken en muazzam ibadettir. Ancak insan fıtratı gereği namaz esnasında unutma, yanılma veya dalgınlık gibi durumlarla karşılaşabilir. İslam fıkhı, bu tür insani eksikliklerin namazı tamamen iptal etmesini önlemek amacıyla muazzam bir telafi mekanizması geliştirmiştir. Fıkıhta bu mekanizmaya Sehiv Secdesi (yanılma secdesi) adı verilir.
Sehiv secdesi, namazın rüknlerinden (farzlarından) birinin unutularak geciktirilmesi veya namazın vaciplerinden birinin unutularak terk edilmesi ya da geciktirilmesi durumunda, namazın sonunda yapılan iki ek secdeden ibarettir. Hanefî mezhebine göre sehiv secdesi yapmak vaciptir. Eğer namazın bir farzı kasıtlı veya unutularak tamamen terk edilirse (örneğin rükû veya secde yapılmazsa), bunu sehiv secdesi kurtaramaz; namaz tamamen batıl olur ve yeniden kılınması gerekir.
Sehiv secdesinin ameli yapılışı şu şekildedir: Namazın son oturuşunda (ka’de-i ahîre) “Ettehiyyâtü” duası okunur, ardından sağ tarafa (Şâfiîlerde her iki tarafa veya selamsız) selam verilir. Selamın hemen ardından “Allahu Ekber” denilerek peş peşe iki defa secdeye gidilir. Secdelerden sonra tekrar oturulur; Ettehiyyâtü, Salli-Bârik ve Rabbenâ duaları okunarak her iki tarafa selam verilerek namaz tamamlanır.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
- Soru 1: Namazın sünnetlerinden birini (örneğin Sübhaneke okumayı) unutmak sehiv secdesi gerektirir mi?
- Cevap: Hayır, gerektirmez. Sehiv secdesi sadece farzın geciktirilmesi veya vacibin terki/geciktirilmesi durumunda devreye girer. Namazın sünnet veya edeblerinden birinin unutularak terk edilmesi namazı bozmadığı gibi, sehiv secdesi yapmayı da gerektirmez.
- Soru 2: Namaz kılarken kaçıncı rekatta olduğunu unutan bir kişi fıkhen ne yapmalıdır?
- Cevap: Eğer bu durum kişinin başına ilk defa geliyorsa namazı bozup yeniden kılar. Ancak sık sık rekatları unutan biriyse, kalbinin kanaat getirdiği rekat sayısına göre hareket eder. Eğer hiçbir kanaati yoksa, en az olan rekat sayısını (örneğin 3 mü 4 mü şüphesinde 3 rekatı) esas alır ve namazın sonunda sehiv secdesi yapar.
KAYNAKÇA
- TDV İslâm Ansiklopedisi, “Sehiv Secdesi” maddesi, Cilt 36, s. 322-325.
- Ömer Nasuhi Bilmen, Büyük İslam İlmihali, Namaz Bölümü (Sehiv Secdesi Babı).
KAYNAK: islamvetarih.com
