İslam fıkhı, insanın bedensel bütünlüğünü, sağlığını ve can güvenliğini her şeyin üstünde tutar. İbadetleri ifa ederken hastalıklara, kırık, çıkık veya cerrahi yaralanmalara karşı mükellefi zora sokmaz. Abdest veya gusül alması gereken bir kişinin vücudunda su değdiğinde zarar görecek, iyileşmesi gecikecek bir yara, sargı, alçı veya alçı bandaj varsa, fıkıhtaki Cebîre Üzerine Mesih (sargı üzerine mesih) ruhsatı devreye girer.
Cebîre; kırık veya yaralı uzuvların üzerine sarılan bez, sargı, alçı veya yara bandı gibi koruyucuların fıkhtaki genel adıdır. Abdest veya gusül alırken, yaranın üzerindeki sargıyı açmak sağlığa zarar veriyorsa veya çok büyük bir zahmet doğuruyorsa, sargı kesinlikle açılmaz. Kişi diğer sağlam uzuvlarını normal şekilde yıkar; yaralı ve sargılı uzvun üzerini ise abdest esnasında sırası geldiğinde (gusülde ise banyo yaparken) ıslak elle bir defa mesheder.
Sargı üzerindeki mesih, o uzvun hükmen yıkanması yerine geçer ve abdesti tamamen tamamlar. Sargının çoğunluğunu (yarıdan fazlasını) bir kez meshetmek yeterlidir. Sargının abdestli iken sarılmış olması fıkhen şart değildir; abdestsizken sarılan alçı veya sargıların üzerine de mesih yapılabilir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
- Soru 1: Sargının üzerine yapılan mesih, namaz esnasında sargının çözülmesi veya düşmesiyle bozulur mi?
- Cevap: Eğer yara tamamen iyileştiği için sargı düştüyse veya alçı söküldüyse mesih otomatik olarak batıl olur. Kişi abdestliyse sadece o yaranın yerini suyla yıkar (abdesti tamamen bozmasına gerek yoktur). Ancak yara iyileşmeden sargı kendi kendine düştüyse, yeni sarılan sargının üzerine sonraki abdestte tekrar mesih yapılır.
- Soru 2: Göz ameliyatı olan veya yüzünde sargı olan biri gusül abdestini nasıl almalıdır?
- Cevap: Vücudunun sağlam olan tüm yerlerini yıkar. Yüzündeki veya gözündeki sargının üzerini ıslak elle mesheder. Eğer yüzüne hiç su değmemesi gerekiyorsa ve mesih de zarar veriyorsa, o uzuv tamamen pas geçilir; gerekirse teyemmüm ruhsatı araştırılır.
KAYNAKÇA
- TDV İslâm Ansiklopedisi, “Cebîre” maddesi, Cilt 7, s. 195-197.
- Aliyyü’l-kārî, Fethu Bâbi’l-İnâye fî Şerhi’n-Nukāye, Sargı Üzerine Mesih Bölümü.
KAYNAK: islamvetarih.com
