İslam tarihi, sadece savaşlar ve fetihlerden ibaret değildir. Aynı zamanda insanlığa yön veren bir bilim, kültür ve medeniyet birikimini de içinde barındırır. Özellikle 8. ila 13. yüzyıllar arasında Müslümanlar, bilim ve felsefe alanında dünyaya öncülük etmiştir. Bu döneme Batı dünyası “İslam’ın Altın Çağı” adını vermiştir.
Bu medeniyetin temelleri, Kur’an’ın ilme ve düşünmeye verdiği değerle atıldı. “Hiç bilenlerle bilmeyenler bir olur mu?” (Zümer, 9) ayeti, ilim yolunun İslam’daki önemini gösterir. Peygamber Efendimiz (s.a.v.) de “İlim talep etmek her Müslümana farzdır.” buyurarak, bilgi edinmenin kutsal bir sorumluluk olduğunu ilan etmiştir.
Abbasî halifesi Harun Reşid ve oğlu Me’mun döneminde kurulan Beytü’l-Hikme (Bilgelik Evi), dünyanın ilk büyük çeviri ve bilim merkezidir. Yunan, Hint ve Pers bilim adamlarının eserleri Arapçaya çevrilmiş, ardından İslam alimleri bu bilgileri daha da geliştirerek özgün katkılar sunmuştur.
Bu dönemde:
İbn Sina, tıp alanında yazdığı “El-Kanun” eseriyle Avrupa’da 600 yıl ders kitabı olarak okutulmuştur.
Farabi, mantık ve siyaset felsefesinde Aristoteles’ten sonra “İkinci Öğretmen” unvanını almıştır.
Câbir bin Hayyân, kimyanın kurucusu kabul edilir.
Birunî ve Zerkalî, astronomi ve matematikte Batı’ya temel oluşturmuştur.
Özellikle Endülüs (İspanya), bu medeniyetin Batı’ya açılan kapısı olmuştur. Kurtuba, Gırnata ve Sevilla şehirlerinde kurulan medreseler, Avrupa’nın Orta Çağ karanlığını aydınlatmıştır. Endülüs’te bir öğrencinin 70.000’den fazla kitap içeren kütüphanelerde eğitim görmesi mümkündü. Aynı dönemde Avrupa’da birçok kraliyet sarayında doğru dürüst kitap bile yoktu.
Ne yazık ki bu bilimsel ilerleme zamanla yavaşlamış, iç savaşlar, taassup ve siyasi parçalanmalar medeniyetin çöküşüne neden olmuştur. Ancak bu birikim, Rönesans’ın da temelini oluşturmuştur.
Ayet
“Hiç bilenlerle bilmeyenler bir olur mu? Doğrusu, ancak akıl sahipleri öğüt alır.”
(Zümer, 39/9)
Hadis
“İlim talep etmek her Müslümana farzdır.”
(İbn Mace, Mukaddime 17)
Düşündürücü Soru:
İslam medeniyeti bir zamanlar dünyaya ışık tutarken, bugün neden ilim ve teknolojide geri planda kaldı? Bu kayıp yeniden kazanılabilir mi?
Kaynak: Celal Yağmur / islamvetarih.com
