AKİDE VE SÜNNET KÖPRÜLERİ: İMAM MATURİDÎ, İMAM EŞ’ARÎ VE İMAM-I BEYHAKÎ
Ehl-i Sünnet dünyasının inanç (akide) ve hadis omurgasını oluşturan, Müslümanların inanç dünyasını yabancı felsefi akımlara ve sapkın fırkalara karşı sarsılmaz kalelerle koruma altına alan üç devasa isim İmam Maturidî, İmam Eş’arî ve İmam-ı Beyhakî’dir.
(Not: Sitenizin Mezhepler Tarihi kategorisine İmam Maturidî ve İmam Eş’arî’nin mezhepsel fikirlerini daha önce eklemiştik; burada ise onların “Alimler ve Evliyalar” kategorisine yakışacak şahsi mücadelelerini, büyüklüklerini ve hadis bütünlüğünü tamamlıyoruz.)
Akıl ve İnanç Dengesi: İmam Maturidî ve İmam Eş’arî
Maveraünnehir’de doğan İmam Ebû Mansûr el-Mâtürîdî (v. 333/944), Türk dünyasının ve Hanefi fıkhının tabii inanç lideridir. O, Mutezile’nin her şeyi rasyonalize eden katı akılcılığı ile nassları körü körüne alan zahiriler arasında muazzam bir köprü kurmuştur. Kur’an’ı akıl süzgecinden geçirerek yazdığı Te’vîlâtü’l-Kur’ân eseri tefsir tarihinin başyapıtıdır.
Abbasi merkezinde parlayan İmam Ebû’l-Hasan el-Eş’arî (v. 324/935) ise Şafii ve Maliki dünyasının inanç rehberidir. Hayatının kırk yılına kadar Mutezile ekolünün en büyük kelamcısıyken, gördüğü mübarek rüyaların ardından Ehl-i Sünnet safına geçmiş ve felsefecilerin silahıyla felsefeyi vuran muazzam bir teoloji dili inşa etmiştir. Bu iki imam, Ehl-i Sünnet ve’l-Cemaat ana gövdesinin iki sarsılmaz kanadıdır.
Sünnetin Hadis Muhafızı: İmam-ı Beyhakî (r.a.)
Eş’arî akidesinin ve Şafii fıkhının hadis alanındaki en büyük muhafızı ve muhaddisi İmam-ı Beyhakî’dir (v. 458/1066). Horasan’ın Beyhak kasabasında doğan bu devasa alim, hadisleri fıkhi ve itikadi meseleleri ispat etmek için muazzam bir tasnif dehasıyla dizmiştir.
Onun kaleme aldığı “es-Sünenü’l-Kübrâ” ve inanç konularındaki hadisleri topladığı el-İ’tikâd eserleri, İslam dünyasında hadislerin akideyi nasıl desteklediğini gösteren en meşhur başvuru kaleleridir. İmam Şafii’nin hukuk teorilerini binlerce sahih hadisle tescil ettiği için ulema onun hakkında, “Tüm Şafiiler İmam Şafii’ye borçludur, İmam Şafii ise hadis mirasını koruduğu için tamamen Beyhakî’ye borçludur” diyerek onun muazzam değerini ortaya koymuştur.
Kaynak: islamvetarih.com
