İslam, mükelleflere emirleri yüklerken her zaman kolaylığı esas almış ve zorluk durumlarında meşru çıkış yolları (ruhsatlar) sunmuştur. Su bulunmadığında veya bulunsa bile hastalık, aşırı soğuk ya da tehlike sebebiyle kullanılamadığı durumlarda devreye giren teyemmüm ile abdestli kalmayı kolaylaştıran mest üzerine mesih uygulaması, İslam fıkhının en şefkatli ruhsatlarındandır.
Teyemmüm, temiz toprak veya toprak cinsinden bir maddeye elleri vurup yüzü ve kolları meshetmekten ibaret hükmî bir temizliktir. Niyet edilerek başlanan teyemmümün farzı Hanefîlerde ikidir: Elleri toprağa vurup yüzü meshetmek ve tekrar vurup kolları dirseklerle beraber meshetmektir. Mest üzerine mesih ise, abdestli olarak giyilen ve ayağı topuklarla birlikte örten özel ayakkabıların (mest) üzerine, sonraki abdestlerde ıslak elle dokunarak yıkanma mecburiyetini kaldırmaktır. Mesih süresi mukim (yolcu olmayan) için 24 saat (bir gün bir gece), seferi (yolcu) olanlar için ise 72 saattir (üç gün üç gece).
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
- Soru 1: Bir teyemmüm ile birden fazla vakit namazı kılınabilir mi?
- Cevap: Hanefî mezhebine göre bir teyemmüm ile süresi bitene veya abdesti bozan bir durum yaşanana kadar dilediğiniz kadar farz ve nafile namaz kılabilirsiniz. Şâfiî mezhebine göre ise her farz namaz için ayrı teyemmüm yapılması şarttır.
- Soru 2: Mestin üzerine meshederken ayağın neresi ve nasıl meshedilmelidir?
- Cevap: Sağ elin ıslak parmakları sağ mestin, sol elin parmakları sol mestin üzerine konarak, ayak parmaklarının ucundan yukarıya, bileğe doğru düz çizgiler halinde çekilerek meshedilir. Mestin altına veya yanlarına meshedilmez.
KAYNAKÇA
- TDV İslâm Ansiklopedisi, “Teyemmüm” maddesi, Cilt 40, s. 550-554; “Mesih” maddesi, Cilt 29, s. 301-304.
- Hamdi Döndüren, Delilleriyle Ticaret ve Seyahat İlmihali, Erkam Yayınları.
KAYNAK: islamvetarih.com