İslam fıkhında kadınların biyolojik hayatlarına dair koyduğu hükümler, ibadetlerin sıhhati ve aile hayatının düzeni açısından en derin ve hassas meselelerden biridir. Kadınlık halleri fıkıhta üç ana başlıkta incelenir: Hayız (adet kanaması), Nifas (doğum sonrası lohusalık kanaması) ve İstihaze (hastalık kanaması). Bu dönemlerin sınırlarının ve sürelerinin doğru bilinmesi, kadının hangi durumda mükellef olup olmadığını belirler.
Hayız süresi Hanefî mezhebine göre en az 3 gün (72 saat), en fazla 10 gündür. İki hayız arasındaki temizlik süresi ise en az 15 gün olmalıdır. Nifasın ise asgari bir süresi yoktur, azami süresi 40 gündür. Hayız ve nifas dönemlerinde kadınlar şer’an hükmi kirlilik (hadis-i ekber) halinde sayılırlar. Bu süre zarfında namaz kılmaları, oruç tutmaları, Kur’an-ı Kerim’e dokunmaları ve eşleriyle cinsel ilişkide bulunmaları kesinlikle haramdır. Bu dönemde kılınmayan namazlar tamamen muafiyete uğrar ve kaza edilmez; ancak tutulamayan Ramazan oruçlarının temizlendikten sonra kaza edilmesi farzdır.
İstihaze ise hayız ve nifas sürelerinin sınırlarını aşan veya hamilelik döneminde görülen, rahimdeki bir damardan kaynaklanan hastalık kanamasıdır. İstihaze halindeki kadın fıkhen temiz hükmündedir. İbadetlerden muaf değildir; namazını kılar, orucunu tutar. Sadece fıkhî açıdan “özür sahibi” sayıldığından, her namaz vakti için ayrı abdest alması gerekir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
- Soru 1: Adet dönemi 10 günü geçen bir kadının fazladan gelen kanamaları hayız sayılır mı?
- Cevap: Hanefî fıkhına göre hayızın üst sınırı 10 gündür. 10 günü aşan kanamalar hayız değil, istihaze (özür/hastalık) kanı sayılır. Kadın 10 gün bittiği an gusledip namazına ve ibadetlerine başlamalı, aşan günler için özür abdesti almalıdır.
- Soru 2: Hayızlı bir kadının ezberden dua okuması veya Ayetü’l-Kürsi gibi ayetleri dua niyetiyle okuması caiz midir?
- Cevap: Evet, caizdir. Hayızlı veya cünüp bir kadının Kur’an’ı tilavet (okuma) kastıyla okuması yasaktır. Ancak Fatiha, Ayetü’l-Kürsi, İhlas gibi ayetleri tilavet amacıyla değil de zikir, dua, sığınma veya şifa niyetiyle ezberden okumasında hiçbir fıkhî sakınca yoktur.
KAYNAKÇA
- TDV İslâm Ansiklopedisi, “Hayız” Cilt 17, s. 45-51; “Nifas” Cilt 33, s. 94-96.
- İbn Âbidîn, Reddü’l-Muhtâr, Hayız ve Özürlüler Babı.
KAYNAK: islamvetarih.com