İslam fıkhının (Münakahat) en titiz olduğu, insanlık onurunu ve nesillerin karışmasını önleyen en sarsılmaz bölümlerinden biri Nesep Fıkhıdır. İslam, doğan bir çocuğun soy bağının, babasının kim olduğunun şüpheye yer bırakmayacak kesinlikte olmasını emreder. Fıkıhta nesebin sabit olması aslen geçerli ve meşru bir nikah bağının varlığına bağlanmıştır. Akraba evliliklerindeki veya normal evliliklerdeki tüm çocukların soy bağı koruma altındadır.
Ancak evlilik birliği içinde, kocanın eşinin sadakatinden ağır derecede şüphe etmesi, doğan çocuğun kendisinden olmadığını iddia etmesi ve bu iddiasını İslam ceza hukukunun aradığı 4 adil şahitle ispat edememesi durumunda, büyük bir hukuki kriz doğar. İşte bu sarsıcı krizi çözmek amacıyla Kur’an-ı Kerim Nur Suresi 6-9. ayetleriyle Liân (Mülâane) müessesesini getirmiştir.
Lian; eşlerin mahkemede, hakim huzurunda özel bir kelime düzeniyle peş peşe karşılıklı olarak yeminleşmeleri ve lanetleşmeleri işlemidir. Önce koca 4 defa doğru söylediğine dair Allah’ı şahit tutar, 5. rekatta yalan söylüyorsa Allah’ın lanetinin kendi üzerine olmasını diler. Ardından kadın da 4 defa kocasının yalan söylediğine yemin eder, 5. rekatta eğer kocası doğru söylüyorsa Allah’ın gazabının kendi üzerine olmasını diler. Bu işlem bittiği an evlilik ebediyen sona erer.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
- Soru 1: Lian (yeminleşme) işlemi bittikten sonra eşlerin durumu ne olur, tekrar evlenebilirler mi?
- Cevap: Lian işlemi hakim huzurunda tamamlandığı an, hakim tarafları derhal ayırır. Bu ayrılık fıkhî olarak Ebedi Haramlık doğurur. Lian ile ayrılan eşler, ömürlerinin sonuna kadar, ne olursa olsun bir daha asla ve hiçbir şart altında yeniden evlenemezler. Doğan çocuğun nesebi de babadan düşer, annesine bağlanır.
- Soru 2: Günümüz modern hukukundaki DNA testleri İslam fıkhında nesep tespitinde delil sayılır mı?
- Cevap: Evet, çağdaş fıkıh kurulu kararlarına göre DNA testleri tıbbi ve kesin birer karine (delil) kabul edilmektedir. Ancak evlilik birliği içinde doğan çocuğun nesebini durup dururken sarsmak, şüphe yaymak haramdır. DNA testi ancak mahkemeye intikal etmiş derin ihtilaflarda hakimin emriyle bir yan delil olarak kullanılabilir.
KAYNAKÇA
- TDV İslâm Ansiklopedisi, “Liân” maddesi, Cilt 27, s. 175-179.
- Seyyid Sâbık, Fıkhu’s-Sünne, Cilt 2, Lian ve Nesep Hükümleri.
KAYNAK: islamvetarih.com