Hz. Ali (r.a.) Dönemi Kronolojisi

İslam devletinin başkentinin Medine’den Kûfe’ye taşındığı Hz. Ali (r.a.) dönemi; Hz. Osman’ın şehadeti sonrası başlayan iç karışıklıkların, Cemel ve Sıffîn gibi büyük iç savaşların yaşandığı, fetih hareketlerinin durduğu ancak İslam hukuku açısından içtihat örneklerinin yoğunlaştığı en fırtınalı dönemdir.

KRONOLOJİK TARİHLER (HİCRÎ / MİLADÎ)

• Hilafete Başlaması: H. 24 Zilhicce 35 / M. 23 Haziran 656 (Medine Mescidi’nde umumi biatla)
• Cemel Vakası (Deve Olayı): H. 36 Cemâziyelâhir / M. Aralık 656 (Başkentin Kûfe’ye taşınma gerekçesi)
• Sıffîn Savaşı ve Hakem Olayı: H. 37 Sefer / M. Temmuz-Ağustos 657 (Muâviye b. Ebû Süfyân ile karşılaşma)
• Nehrevân Savaşı (Haricîlerle Mücadele): H. 38 / M. 658
• Şehadeti ve Vefatı: H. 21 Ramazan 40 / M. 28 Ocak 661 (Kûfe’de Abdurrahman b. Mülcem tarafından zehirli kılıçla suikast)

OLAYIN VE ŞAHSIN TARİHÎ ROLÜ

• İç Savaşlar ve Parçalanma: Hz. Osman’ın katillerinin cezalandırılması yöntemindeki görüş ayrılıkları nedeniyle İslam toplumu ilk kez sıcak çatışmaya girmiştir. Hakem Olayı sonrası Müslümanlar; Hz. Ali taraftarları (Şîatü Ali), Muâviye taraftarları ve iki taraftan da ayrılan Haricîler olmak üzere siyaseten üçe bölünmüştür.
• İlim ve Adalet Mirası: Siyasi krizlere rağmen “Şâh-ı Velâyet” ve “İlim Şehrinin Kapısı” unvanlarına yakışır şekilde adli ve hukuki konularda, devlet başkanının mahkemede sıradan bir vatandaşla eşit yargılanabileceğini gösteren emsalsiz adalet örnekleri miras bırakmıştır.

KURUMSUR VE MEDENÎ GELİŞMELER

• Başkentin Değişmesi: İslam devletinin idari, askeri ve siyasi merkezi, kurumsal strateji ve askeri lojistik gerekçelerle ilk kez Medine-i Münevvere’den Irak bölgesindeki Kûfe şehrine nakledilmiştir.
• Arap Gramerinin (Nahiv) Temellerinin Atılması: Dilin yabancı unsurlarla karışarak bozulmasını önlemek adına, Hz. Ali’nin emriyle Ebü’l-Esved ed-Düelî tarafından ilk Arapça dil bilgisi ve nahiv kurallarının çalışmaları bu dönemde başlatılmıştır.

KAYNAKÇA

• Öz, Mustafa (1989). “Ali”, TDV İslâm Ansiklopedisi, Cilt 2, ss. 371-378.
• Fayda, Mustafa (1994). “Dört Halife”, TDV İslâm Ansiklopedisi, Cilt 9, ss. 544-547.

KAYNAK: islamvetarih.com