Müslümanların ilk kıblesi ve İslam medeniyetinin en mukaddes üç merkezinden biri olan Kudüs; Hz. Ömer dönemi fethinden itibaren mimari ihtişamı, kurulan onlarca medresesi ve kütüphanesiyle İslam dünyasının manevi ve ilmi kalelerinden biri olmuştur.
ŞEHRİN İSLAM MEDENİYETİNE GİRİŞİ VE DÖNÜM NOKTALARI
- Kudüs‘ün İlk Fethi: H. 17 / M. 638 (Hz. Ömer’in şehri bizzat Patrik Sophronios’tan teslim alması)
- Kubbektü’s-Sahre’nin İnşası: H. 72 / M. 691 (Emevî Halifesi Abdülmelik b. Mervân dönemi)
- Haçlı İşgali ve Katliamı: H. 492 / M. 1099 (Şehrin Müslümanların elinden çıkması)
- Kudüs’ün İkinci Fethi (Hıttîn Savaşı sonrası): H. 27 Receb 583 / M. 2 Ekim 1187 (Selahaddîn-i Eyyûbî’nin şehri yeniden İslam yurdu yapması)
- Osmanlı Hakimiyeti ve Surlar: H. 922 / M. 1516 (Yavuz Sultan Selim dönemi ve ardından Kanuni’nin bugünkü şehir surlarını yaptırması)
ÖNEMLİ KURUMSAL VE MEDENÎ GELİŞMELER
- Mescid-i Aksâ Kütüphanesi: İslam tarihinin en köklü kütüphanelerinden biridir. Eyyûbî ve Memlûk sultanlarının bağışladığı nadir el yazmaları, fıkıh ve hadis külliyatlarıyla bölgenin en büyük yazma eser arşivine dönüşmüştür.
- Salahiyye Medresesi: Selahaddîn-i Eyyûbî’nin fetihten hemen sonra (M. 1192) kurduğu, Haçlı kilisesinden dönüştürülen bu yüksek ihtisas merkezi, asırlarca Şâfiî fıkhının ve tefsir ilminin Şam havzasındaki en prestijli okulu olmuştur.
AKADEMİK KAYNAKÇA
- Küçükaşcı, Mustafa Sabri (2002). “Kudüs (Tarih)”, TDV İslâm Ansiklopedisi, Cilt 26, ss. 323-329.
- Fret, M. (1993). “Mescid-i Aksâ Mimarisi ve Kurumları”, İSAM Yayınları, ss. 45-78.
KAYNAK: islamvetarih.com
Kaynak Göster:
Yağmur, Celal. "Kudüs Şehri ve Mescid-i Aksâ Medeniyet Kronolojisi." İslam ve Tarih. 2026. Erişim Tarihi: Ekim 2, 2026 at 20:05. https://islamvetarih.com/kudus-sehri-ve-mescid-i-aksa-medeniyet-kronolojisi/.