Hz. Hasan (r.a.) Dönemi ve Müslümanların Birlik Yılı Kronolojisi

Hz. Ali’nin şehadetinin ardından Kûfe’de halifeliğe seçilen Hz. Hasan (r.a.) dönemi; İslam toplumunda akan kanı durdurmak, birlik ve beraberliği yeniden tesis etmek amacıyla hilafetten Muâviye b. Ebû Süfyân lehine feragat edilmesiyle neticelenen ve İslam tarihinde “Birlik Yılı” (Âmü’l-Cemâa) olarak anılan çok kritik bir dönüm noktasıdır.

KRONOLOJİK TARİHLER (HİCRÎ / MİLADÎ)

• Hilafete Seçilmesi: H. 21 Ramazan 40 / M. 28 Ocak 661 (Hz. Ali’nin şehadeti sonrası Kûfe’de biat edilmesi)
• Hilafetten Feragat ve Barış Antlaşması: H. 25 Rebiülevvel 41 / M. 26 Temmuz 661 (Müslümanlar arasında barışın sağlanması)
• Âmü’l-Cemâa (Birlik Yılı): H. 41 / M. 661 (İslam coğrafyasında siyasi birliğin yeniden kurulması)
• Medine’ye Dönüşü ve Vefatı: H. 49 / M. 669 (Eşi Câde bint Eş’as tarafından zehirlenerek şehit edilmesi)

OLAYIN VE ŞAHSIN TARİHÎ ROLÜ

• Hilafetten Feragat ve Barış: Hz. Hasan, ordusunun iç karışıklıklarını ve İslam toplumunun daha fazla yıpranmasını önlemek adına, belirli şartlar karşılığında hilafeti Muâviye’ye devretmiştir. Bu hamle, Müslümanlar arasındaki ilk büyük iç savaşlar dönemini (İlk Fitne) resmen sonlandırmıştır.
• Nübüvvet Müjdesinin Gerçekleşmesi: Hz. Peygamber’in (s.a.v.) sağlığındayken onun için söylediği “Bu benim oğlumdur, seyyiddir; umulur ki Allah onunla Müslümanlardan iki büyük topluluğu uzlaştırır” hadis-i şerifinin tecelli ettiği tarihi şahsiyettir.

KURUMSAL VE MEDENÎ GELİŞMELER

• Şartlı Devir Sözleşmesi: İslam hukukunda devletler arası ve siyasi uzlaşı metinleri açısından dönüm noktasıdır. Anlaşma şartlarına göre; devlet hazinesinin (Beytülmâl) korunması, Hz. Ali taraftarlarına emniyet sağlanması ve Muâviye’den sonra hilafetin şûraya (seçime) bırakılması maddeleri karara bağlanmıştır.
• Merkezin Şam’a Taşınması Öncesi Son Dönem: Bu feragatle birlikte İslam devletinin idari başkenti Irak (Kûfe) bölgesinden Suriye (Şam) bölgesine resmen taşınmış ve hilafette saltanat evresine geçişin hukuki altyapısı oluşmuştur.

KAYNAKÇA

• Öz, Mustafa (1997). “Hasan”, TDV İslâm Ansiklopedisi, Cilt 16, ss. 282-289.
• Apak, Adem (2014). “Hulafâ-i Râşidîn Dönemi ve Hz. Hasan’ın Hilafeti”, Ensar Neşriyat, ss. 180-215.

KAYNAK: islamvetarih.com