HÂŞİMOĞULLARININ REİSİ VE EFENDİMİZİN HAMİSİ: HZ. ABBAS BİN ABDÜLMUTTALİB (R.A.)
İslam tarihinin en saygın, vakur ve diplomatik dehasıyla öne çıkan şahsiyetlerinin başında Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed’in (s.a.v.) amcası Hz. Abbas bin Abdülmuttalib (r.a.) gelmektedir. Peygamberimizden yaklaşık iki üç yıl önce Mekke’de doğan Hz. Abbas, Kureyş kabilesi içinde büyük bir itibara, servete ve nüfuza sahipti. İslam öncesi dönemde de Kabe’nin bakımını üstlenen, hacılara su dağıtma (sikaye) ve imaret görevlerini yürüten saygın bir liderdi.
Gizli İstihbarat Sırrı ve Akabe Biatlerindeki Rolü
Hz. Abbas’ın Müslüman oluş tarihi hakkında İslam tarihçileri arasında farklı görüşler bulunsa da, onun İslam davasına sağladığı diplomatik ve lojistik destek nübüvvetin ilk yıllarına kadar uzanır. Henüz İslam’ı açıkça kabul etmediği dönemde bile, yeğeni Hz. Muhammed’i (s.a.v.) Mekke müşriklerine karşı her zaman korumuş ve kollamıştır. İslam’ın Medine’ye taşınmasını sağlayan tarihi İkinci Akabe Biati’nde, yeğeninin yanında sadece amcası Abbas vardı. O gün Medineli Müslümanlara hitaben yaptığı konuşmada, yeğeninin Mekke’de şerefli ve koruma altında olduğunu, eğer ona Medine’de tam bir sadakatle sahip çıkamayacaklarsa bu işten vazgeçmeleri gerektiğini belirten diplomatik ve kararlı bir konuşma yaparak biatin zeminini sağlamlaştırmıştır.
Bedir Savaşı’na müşriklerin baskısıyla katılan ve Müslümanlara esir düşen Hz. Abbas, fidyesini ödeyerek serbest kalmış ve bu süreçten sonra Mekke’de gizli bir istihbarat kaynağı olarak kalmıştır. Peygamber Efendimizin emriyle Mekke’de kalmaya devam eden Abbas, müşriklerin aldığı kararları, askeri hazırlıkları ve planları anbean Medine’ye mektuplarla bildirmiştir. Uhud ve Hendek savaşları öncesinde Medine’nin savunma planlarının yapılması, onun gönderdiği bu gizli ve kritik istihbaratlar sayesinde mümkün olmuştur.
Mekke’nin Fethi ve Huneyn Gazvesi’ndeki Gür Sesi
Mekke’nin fethinden kısa bir süre önce hicretini açıkça ilan ederek Medine’ye gelen Hz. Abbas, fetih esnasında Kureyş lideri Ebu Süfyan’ı Peygamber Efendimizin huzuruna getirerek onun Müslüman olmasında ve Mekke’nin kan dökülmeden teslim alınmasında kilit bir rol oynamıştır.
Onun askeri alandaki en büyük kahramanlığı ise Huneyn Gazvesi’nde yaşanmıştır. Müslüman ordusunun pusuya düşerek dağıldığı ve büyük bir panik dalgasının yaşandığı o dehşetli anda, Hz. Abbas çok gür ve gürleyen sesiyle Peygamber Efendimizin emri üzerine, “Ey Ensar! Ey Rıdvan Biati’nde bulunanlar! Resûlullah buradadır, geri dönün!” diye haykırmıştır. Onun bu sesini duyan sahabeler toparlanmış, Efendimizin etrafında kenetlenerek savaşın seyrini Müslümanların lehine çevirmişlerdir.
Halifeler Dönemindeki İtibarı ve İstisga Duası
Peygamber Efendimizin vefatının ardından Hz. Ebu Bekir ve Hz. Ömer, Efendimizin amcası olması sebebiyle Hz. Abbas’a her zaman en yüksek saygıyı göstermişlerdir. Devlet işlerinde onun görüşlerine başvurmuş, meclislerde onu en baş köşeye oturtmuşlardır. Hz. Ömer’in halifeliği döneminde Medine’de yaşanan büyük kıtlık ve kuraklık sırasında, Hz. Ömer halkı yağmur duasına (istisga) çıkarmış ve Hz. Abbas’ın ellerinden tutarak, “Allah’ım! Bizler daha önce Peygamberimiz vasıtasıyla sana yalvarırdık, sen de bize yağmur verirdin. Şimdi ise Peygamberimizin amcasının hürmetine senden istiyoruz, bize yağmur ihsan eyle” diye dua etmiştir. Duanın hemen ardından Medine topraklarına bolca yağmur yağmıştır.
Hz. Abbas, hicretin 32. yılında (M. 653) Medine’de vefat etmiş ve Cennetü’l-Baki mezarlığına defnedilmiştir. Müslümanlar onu her zaman İslam’ın ulu bir çınarı ve sadakat abidesi olarak anmışlardır.
Kaynak: islamvetarih.com
