1600 | Sind Bölgesinin Babürlüler Tarafından İlhaki
Babür İmparatorluğu gerçekleştirdiği askeri harekatla Sind topraklarını tamamen kendi sınırlarına dahil etti. Bu gelişmeyle birlikte bölgedeki Argun Hanedanı idaresi resmen son buldu.
1601 | Handeş’in Babürlü Topraklarına Katılması
Genişleme siyasetini sürdüren Babür İmparatorluğu Hindistan coğrafyasındaki stratejik Handeş bölgesini ele geçirerek devlet merkezine bağladı.
1603 | Urmiye Muharebesi ve Osmanlı Ordusunun Yenilgisi
Osmanlı Devleti ile Safevi Devleti arasında gerçekleşen Urmiye Muharebesi Osmanlı kuvvetlerinin mağlubiyetiyle sonuçlandı. Safeviler bu zaferin ardından Tebriz, Mezopotamya, Musul ve Diyarbakır hattını işgal etti. Aynı yıl Osmanlı tahtında değişiklik yaşandı; Sultan III. Mehmed vefat etti ve yerine Sultan I. Ahmed çıktı. Fas coğrafyasında ise Saadi sultanı Ahmed el-Mansur (eş-Şeyh) hayatını kaybetti.
1604 | Açe Sultanı Alaeddin Riâyet Şah’ın Vefatı
Güneydoğu Asya İslamiyetinin önemli merkezlerinden Endonezya’daki Açe Sultanlığı hükümdarı Alaeddin Riâyet Şah vefat etti; yerine III. Ali Riâyet Şah geçti.
1605 | Babür Hükümdarı Ekber Şah’ın Ölümü ve Cihangir’in Tahta Çıkışı
Babür İmparatorluğu’nun uzun yıllar tahtta kalan hükümdarı Ekber Şah vefat etti; yerine oğlu Selim, Sultan Cihangir unvanıyla imparatorluk tahtına oturdu.
1607 | Ahmednagar’ın Babürlüler Tarafından İlhaki
Sultan Cihangir döneminde düzenlenen askeri seferler neticesinde Dekkan bölgesindeki Ahmednagar toprakları Babürlü idaresine geçti.
1609 | Bidar Bölgesinin Babürlü Sınırlarına Dahil Edilmesi
Güney Hindistan’daki Müslüman emirliklerden Bidar toprakları Babür İmparatorluğu tarafından tamamen ilhak edildi.
1611 | Koç Behar’ın Babürlü Hakimiyetine Girmesi
Babür orduları doğu yönündeki ilerleyişi sırasında Koç Behar bölgesini egemenlik altına alarak vergiye bağladı.
1612 | Kamrup Topraklarının Babürlü İdaresine Geçmesi
Assam sınırındaki Kamrup bölgesi Babürlü askeri harekatı neticesinde imparatorluk haritasına eklendi.
1617 | Sultan I. Ahmed’in Vefatı ve Osmanlı Tahtındaki Değişimler
Osmanlı Sultanı I. Ahmed genç yaşta vefat etti. Devlet teamülleri gereği tahta ilk kez padişahın oğlu yerine kardeşi Sultan I. Mustafa çıkarıldı; ancak kısa süre sonra aklî dengesi gerekçesiyle tahttan indirilerek yerine Genç Osman (Sultan II. Osman) cülus etti.
1618 | Tipperah Bölgesinin Babürlülerce Ele Geçirilmesi
Babür İmparatorluğu’nun doğu sınırındaki askeri harekatı neticesinde Tipperah toprakları devletin idari kontrolüne girdi.
1620 | Osmanlı Tahtında Sultan I. Mustafa Dönemi
Sultan II. Osman’ın tahttan indirilmesi sürecindeki karışıklıkların ardından Sultan I. Mustafa ikinci kez Osmanlı tahtına çıkarıldı.
1623 | Sultan IV. Murad’ın Osmanlı Tahtına Çıkışı
Sultan I. Mustafa devlet ricalinin kararıyla yeniden makamından indirildi; yerine Osmanlı tarihinin güçlü figürlerinden biri olacak olan Sultan IV. Murad Han tahta çıktı.
1627 | Sultan Cihangir’in Vefatı ve Şah Cihan Dönemi
Babürlü Hükümdarı Cihangir hayatını kaybetti; yerine mimari eserlere verdiği önemle tanınan oğlu Şah Cihan imparatorluk tahtına oturdu.
1628 | Safevi Şahı I. Abbas Döneminin Sona Ermesi
İran’da hüküm süren Safevi Devleti’ne en parlak dönemlerinden birini yaşatan Şah I. Abbas’ın uzun saltanat dönemi nihayete erdi.
1629 | Şah I. Abbas’ın Vefatı ve Şah Safî’nin Tahta Geçişi
Safevi hükümdarı Şah Abbas vefat etti; yerine torunu Şah Safî geçerek İran coğrafyasının yeni yöneticisi oldu.
1631 | Mümtaz Mahal’ın Vefatı
Babür İmparatoru Şah Cihan’ın çok sevdiği eşi Mümtaz Mahal Arجمand Banu Begüm Agra’da vefat etti. Bu ölüm üzerine Şah Cihan, İslam mimarisinin şaheserlerinden biri olan Tac Mahal’in inşasını başlattı.
1637 | Açe Sultanı İskender Muda’nın Vefatı
Endonezya coğrafyasında sömürgecilere karşı güçlü bir duruş sergileyen Açe Sultanlığı’nın büyük lideri İskender Muda vefat etti; yerine II. İskender geçti.
1640 | Sultan IV. Murad’ın Vefatı ve Sultan İbrahim’in Tahta Çıkışı
Bağdat fatihi Osmanlı Sultanı IV. Murad Han vefat etti; yerine kardeşi Sultan İbrahim Osmanlı tahtına cülus etti.
1641 | Azak Kalesi’nin Türk Kuvvetlerince Geri Alınması
Osmanlı ordusu stratejik öneme sahip Azak Kalesi’ni Kazaklardan geri alarak tahkim etti. Aynı yıl Endonezya’da Açe Sultanı II. İskender vefat etti ve yerine Kraliçe Tâculâlem Safiyyetüddin tahta çıktı.
1642 | Safevi Şahı Safî’nin Ölümü ve II. Abbas Dönemi
İran’da Safevi hükümdarı Şah Safî vefat etti; yerine oğlu II. Abbas geçerek şahlık makamına oturdu.
1648 | Sultan İbrahim’in Tahttan İndirilmesi ve Sultan IV. Mehmed Dönemi
Osmanlı Devleti’nde yaşanan askeri ve siyasi karışıklıklar neticesinde Sultan İbrahim tahttan indirildi; yerine çocuk yaştaki oğlu Avcı Sultan Mehmed (IV. Mehmed) padişah ilan edildi.
1656 | Köprülü Mehmed Paşa’nın Sadrazam Oluşu
Osmanlı Devleti’nin iç ve dış krizlerle sarsıldığı bir dönemde, geniş yetkilerle Köprülü Mehmed Paşa sadaret makamına getirildi; böylece Osmanlı’da Köprülüler Dönemi başladı.
1658 | Evrengzîb’in Babür Tahtına Çıkışı
Babür İmparatorluğu’nda kardeşleriyle girdiği taht mücadelesini kazanan dindar ve kararlı şehzade Evrengzîb (Alemgîr Şah), babası Şah Cihan’ı tahttan indirerek idareyi tamamen ele geçirdi.
1661 | Köprülü Mehmed Paşa’nın Vefatı ve Fazıl Ahmed Paşa’nın Sadareti
Osmanlı sadrazamı Köprülü Mehmed Paşa vefat etti; yerine devlet politikasını başarıyla sürdürecek olan oğlu Köprülüzade Fazıl Ahmed Paşa sadrazam oldu.
1667 | Safevi Şahı II. Abbas’ın Ölümü ve Şah Süleyman Dönemi
İran Safevi Devleti hükümdarı II. Abbas hayatını kaybetti; yerine Şah Süleyman unvanıyla oğlu tahta çıktı.
1675 | Sih Gurusu Tegh Bahadur’un İdam Edilmesi
Babür İmparatorluğu’nda merkezi otoriteye ve Müslüman halka karşı isyan hareketlerini destekleyen Sih inancının dokuzuncu gurusu Tegh Bahadur, imparatorluk mahkemesinin kararıyla idam edildi. Aynı yıl Açe Sultanlığı’nda Kraliçe Tâculâlem vefat etti ve yerine Kraliçe Nurulâlem geçti.
1676 | Sadrazam Fazıl Ahmed Paşa’nın Vefatı ve Merzifonlu Kara Mustafa Paşa’nın Sadareti
Osmanlı tarihinin başarılı sadrazamlarından Fazıl Ahmed Paşa vefat etti; yerine saraya yakınlığı ve askeri hırslarıyla bilinen Merzifonlu Kara Mustafa Paşa sadrazamlığa getirildi.
1678 | Açe Kraliçesi Nurulâlem’in Vefatı
Endonezya Açe tahtındaki Kraliçe Nurulâlem hayatını kaybetti; yerine Kraliçe İnayet Zekiye devlet idaresini üstlendi.
1680 | Maratha Lideri Şivaci’nin Ölümü
Babür İmparatorluğu’na karşı Güney Hindistan’da uzun süre gerilla savaşı yürüten ve Müslüman idaresini sarsan Maratha devletinin kurucusu Şivaci vefat etti.
1682 | Assam Bölgesinin Babürlüler Tarafından İlhaki
Sultan Evrengzîb komutasındaki Babür orduları doğudaki Assam topraklarını imparatorluğa kattı. Savaşların seyrini yönetmek isteyen Evrengzîb devlet merkezini Dekkan’daki Aurangabad şehrine taşıdı.
1683 | İkinci Viyana Kuşatması ve Sadrazamın İdamı
Merzifonlu Kara Mustafa Paşa komutasındaki Osmanlı ordusu Viyana’yı kuşattı; ancak müttefik Haçlı ordularının arkadan saldırması neticesinde büyük bir bozgun yaşandı ve ordu geri çekildi. Bu başarısızlığın cezası olarak Sadrazam Belgrad’da idam edildi.
1686 | Bicâpûr’ın Babürlü Sınırlarına Katılması
Sultan Evrengzîb Hindistan alt kıtasında İslam birliğini sağlamak amacıyla Şii karakterdeki Bicâpûr Sultanlığı’na düzenlediği seferle bu toprakları resmen ilhak etti.
1687 | Golkonda’nın İlhaki ve Osmanlı’da Mohaç Yenilgisi ile Taht Değişimi
Babür İmparatorluğu köklü Golkonda Sultanlığı’nı tamamen ortadan kaldırarak sınırlarına kattı. Batı cephesinde ise Osmanlı ordusu Avusturya karşısında İkinci Mohaç Muharebesi’nde mağlubiyet yaşadı. Bu başarısızlığın ardından Sultan IV. Mehmed tahttan indirilerek yerine Sultan II. Süleyman padişah yapıldı.
1688 | Açe Kraliçesi İnayet Zekiye’nin Vefatı
Açe Müslüman Sultanlığı’nda hüküm süren Kraliçe İnayet Zekiye vefat etti; yerine tahta Kraliçe Kemâletüddin geçti.
1690 | Sultan II. Süleyman’ın Vefatı ve Sultan II. Ahmed’in Tahta Çıkışı
Osmanlı Sultanı II. Süleyman vefat etti; yerine Şehzade Ahmed, Sultan II. Ahmed unvanıyla Osmanlı tahtına oturdu.
1692 | Sultan II. Ahmed’in Vefatı ve Sultan II. Mustafa Dönemi
Kısa süren saltanatının ardından Sultan II. Ahmed vefat etti; yerine ordunun başında seferlere çıkacak olan Sultan II. Mustafa tahta cülus etti.
1694 | Safevi Şahı Süleyman’ın Ölümü ve Şah Hüseyin’in Tahta Geçişi
İran’da Safevi hükümdarı Şah Süleyman vefat etti; yerine devletin son güçlü dönemlerini idare edecek olan Şah Sultan Hüseyin geçti.
1699 | Açe Kraliçesi Kemâletüddin’in Döneminin Sonu
Endonezya Açe Sultanlığı’nda kadın hükümdarlar döneminin son temsilcisi olan Kraliçe Kemâletüddin’in saltanatı nihayete erdi.
Akademik Kaynakça
- Afyoncu, Erhan. Sorularla Osmanlı İmparatorluğu. İstanbul: Yeditepe Yayınevi, 2012.
- Finkel, Caroline. Rüyadan İmparatorluğa Osmanlı Tarihi. çev. Zülal Kılıç. İstanbul: Timaş Yayınları, 2007.
- Köprülüler, TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA), İstanbul 2002, c. 26, ss. 258-265.
- Evrengzîb, TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA), İstanbul 1995, c. 11, ss. 525-530.
- Lapidus, Ira M. İslam Toplumları Tarihi – Cilt 1. çev. Yasin Aktay. İstanbul: İletişim Yayınları, 2002.
- Sırma, İhsan Süreyya. Kronolojik İslam Tarihi. İstanbul: Beyan Yayınları, 2019.
- Uzunçarşılı, İsmail Hakkı. Osmanlı Tarihi III. Cilt. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 1988.
- Web Kaynağı: “Islamic History Timeline – 17th Century (1600-1699)”, Alim.org Online Islamic History and Resource Library, Erişim Tarihi: 2026.
Kaynak: islamvetarih.com