İmam Müslim

HADİS KRİTERLERİNİN SİSTEMATİK DÂHİSİ: İMAM MÜSLİM VE SAHÎH-İ MÜSLİM MİRASI

İslam dünyasında Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed’in (s.a.v.) mübarek sözlerinin ve sünnetinin korunmasında İmam Buhârî’den sonra en meşhur ve sarsılmaz otorite kabul edilen hadis dâhisi İmam Müslim’dir. Hicretin 206. yılında Horasan bölgesinin ilim merkezi olan Nişâbur’da dünyaya gelen ve tam adıyla Müslim bin el-Haccâc (v. 261/875) olan bu devasa şahsiyet, İslam dünyasında Sahîhayn (En Sahih İki Kitap) olarak anılan iki büyük hadis otoritesinden ikincisidir. Onun kaleme aldığı eser, asırlardır İslam dünyasında hadislerin doğruluğunu ölçen en hassas terazi ve en güvenilir sığınak olmuştur.

İmam Buhârî’nin Sadık Talebesi ve Nişâbur Meclisleri

İmam Müslim, varlıklı ve ilim ehli bir aileye mensup olduğu için çok genç yaşlarda hadis tahsiline başladı. Hadis toplamak amacıyla Hicaz, Mısır, Şam ve Irak coğrafyasını karış karış gezdi. Ancak onun ilmi hayatındaki en büyük dönüm noktası, ömrünün son yıllarında Nişâbur’u ziyaret eden İmam Buhârî ile karşılaşması oldu.

Müslim, Buhârî’nin o muazzam hadis metodolojisine ve hafızasına hayran kalarak ona kul köle oldu. Nişâbur’daki diğer alimlerin siyasi baskılarla İmam Buhârî’ye cephe aldığı o çalkantılı dönemde, Müslim büyük bir vefa örneği sergileyerek hocasının yanından bir an bile ayrılmadı. Hatta Buhârî’nin meclisini terk etmeyi reddettiği için dönemin diğer katı hocalarının ders halkalarından atılmayı göze aldı. O, hocasından öğrendiği kılı kırk yaran hadis eleştirisi (cerh ve ta’dil) sistemini, kendi kitabında en mükemmel kurumsal yapıya kavuşturacaktı.

Metodoloji Harikası Bir Başyapıt: Sahîh-i Müslim

İmam Müslim’i İslam tarihinde ölümsüz kılan ve sitemizin bu şerefli kategorisinde en meşhur hadis kaynaklarından biri haline getiren eseri, halk arasında kısaca “Sahîh-i Müslim” olarak bilinen anıtsal kitabıdır. O, bu eserinde İmam Buhârî’den de farklı olarak muazzam bir sistem ve kompozisyon dehası sergilemiştir.

Hafızasındaki 300 bin hadis arasından seçtiği yaklaşık 4000 benzersiz hadisi (tekrarlarıyla birlikte yaklaşık 7500) kitabına dahil etmiştir. İmam Müslim’in kitabını Buhârî’den ayıran en meşhur üstünlüğü, bir hadisin tüm farklı rivayetlerini, yollarını ve lafız varyasyonlarını aynı babın altında, tek bir yerde toplamasıdır. Bu sayede bir fıkıh alimi veya okuyucu, bir hadisin ne anlama geldiğini, ravilerin kelime farklarını tek bir sayfada görebilmektedir. Hadislerin başına yazdığı muazzam mukaddimesi, bugün modern tarih ve metin eleştirisi biliminin dünyadaki ilk kurucu manifestosu kabul edilir.

Hadis Uğruna Erüyen Bir Ömür ve Vefatı

İmam Müslim, hadisleri kabul ederken ravilerin sadece aynı çağda yaşamasını değil, birbirleriyle bizzat buluştuklarının kesin hukuki delillerle tescillenmesini şart koşardı. Hayatını tamamen sünnetin saflığına adayan ulu imam, 875 yılında doğduğu şehir olan Nişâbur’da vefat etti. Onun vefat hikayesi bile ilme olan o muazzam adanmışlığının bir kanıtıdır: Ders esnasında kendisine sorulan bir hadisin kaynağını bulmak için gece kütüphanesine kapanmış, hadisi ararken yanına koyduğu bir sepet hurmayı fark etmeden tek tek yemiş ve sabaha karşı hadisi bulduğunda aşırı yorgunluk ve sindirim sıkışmasından ötürü ruhunu teslim etmiştir. O, Peygamber sesinin sönmeyen en meşhur hafıza kalesidir.

Kaynak: islamvetarih.com