Elmalılı Hamdi Yazır ve Hak Dini Kur’an Dili Kronolojisi

Cumhuriyet döneminde Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin (TBMM) kararı ve bütçesiyle hazırlatılan, Türk tefsir tarihinin en büyük şaheseri kabul edilen Hak Dini Kur’an Dili, modern çağın fıkhi, felsefi ve kelami meselelerine yön veren devasa bir dirayet tefsiridir.

KRONOLOJİK TARİHLER (HİCRÎ / MİLADÎ)

• Müellifin Doğumu: H. 1295 / M. 1878 (Antalya – Elmalı)
• TBMM Tefsir Kararı ve Sözleşme: M. 1925 (Meclis kararıyla Diyanet ile Elmalılı arasında mukavele imzalanması)
• Tefsirin Basımı ve Dağıtımı: M. 1935 – 1938 (9 cilt halinde basılarak halka ücretsiz dağıtılması)
• Vefatı: H. 1361 / M. 27 Mayıs 1942 (İstanbul)

OLAYIN VE ŞAHSIN TARİHÎ ROLÜ

• Entelektüel Din Adamı Portresi: Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır; Osmanlı’nın son döneminde şeyhülislamlık ders vekaleti yapmış, Meşrutiyet meclisinde mebusluk yapmış ve hem batı felsefesini hem de derin İslam fıkhını çok iyi bilen bir müfessirdir.
• Tefsirin Tarihsel Önem: Dönemin materyalist ve pozitivist akımlarına karşı Kur’an ayetlerini rasyonel, bilimsel ve felsefi olarak müdafaa etmiş; Türk halkının kendi dilinde en doğru ve hurafe barındırmayan tefsir bilgisine ulaşmasını sağlamıştır.

KURUMSAL VE MEDENÎ GELİŞMELER

• Geniş Müfredat ve Fıkhi Boyut: Eser sadece bir meal veya tefsir değildir; içinde felsefe, astronomi, tıp ve hukuk tartışmalarını barındırır. Özellikle Hanefî fıkhının en zor meseleleri modern bir dille bu eserde şerh edilmiştir.
• Hattatlık ve Sanat Mirası: Elmalılı Hamdi Yazır aynı zamanda devrinin en büyük sülüs ve nesih hattatlarından biridir. İlim ile sanatı şahsında birleştiren Cumhuriyet dönemi simge ismidir.

KAYNAKÇA

• Birışık, Abdulhamit (1995). “Elmalılı Hamdi Yazır”, TDV İslâm Ansiklopedisi, Cilt 11, ss. 57-64.
• Yazır, M. Hamdi (1935). “Hak Dini Kur’an Dili Önsözü”, Matbaa-i Ebüzziya, İstanbul.

KAYNAK: islamvetarih.com