Abbâsî Devleti’nin Kuruluşu ve Altın Çağı Kronolojisi

Emevî saltanatına son vererek Bağdat merkezli kurulan Abbâsî Devleti; askeri fetihlerden ziyade bilim, felsefe, sanat ve kurumsal medeniyete odaklanarak İslam dünyasının entelektüel zirvesini inşa etmiştir.

KRONOLOJİK TARİHLER (HİCRÎ / MİLADÎ)

• Devletin Kurulması ve İlk Halife: H. 132 / M. 750 (Ebû’l-Abbas es-Seffâh’ın Kûfe’de biat alması)
• Bağdat (Medînetüsselâm) Şehrinin Kuruluşu: H. 145 / M. 762 (Halife Mansûr dönemi)
• Hârûnürreşîd Dönemi (Altın Çağ): H. 170 – 193 / M. 786 – 809 (Binbir Gece Masallarına konu olan zirve dönem)
• Yıkılış ve Moğol İstilası: H. 656 / M. 1258 (Hülâgû Han’ın Bağdat’ı yerle bir etmesi)

OLAYIN VE ŞAHSIN TARİHÎ ROLÜ

• İslam Rönesansı Öncülüğü: Sınırların genişlemesinden ziyade kültür, tercüme faaliyetleri ve felsefi kelami akımların himaye edilmesine öncelik verilmiştir. Türklerin askeri gücünden yararlanmak adına Samarra gibi özel ordugah şehirleri kurulmuştur.
• Eşitlikçi İslam Siyaseti: Emevîlerin Arap milliyetçiliği politikasını tamamen terk ederek, tüm milletleri (Arap, Fars, Türk) devlet yönetiminde ve orduda eşit kabul eden kozmopolit bir imparatorluk yapısı kurmuşlardır.

KURUMSAL VE MEDENÎ GELİŞMELER

• Vezirlik Teşkilatının Kurulması: Fars devlet geleneğinden esinlenerek halifeden sonra en yetkili merci olan “Vezirlik” makamı ve devlet işlerinin divanlar (bakanlıklar) aracılığıyla yürütüldüğü kurumsal bürokrasi sistemi oturtulmuştur.
• Kâğıt Fabrikasının Kurulması: 751 Talas Savaşı sonrası Çinlilerden öğrenilen kâğıt yapım tekniği geliştirilerek Bağdat’ta ilk sistemli kâğıt fabrikası kurulmuş, bu durum bilginin ve kitapların ucuzlayıp tüm dünyaya yayılmasını sağlamıştır.

KAYNAKÇA

• Yıldız, Hakkı Dursun (1988). “Abbâsîler”, TDV İslâm Ansiklopedisi, Cilt 1, ss. 31-48.
• Kuran, Aptullah (1991). “Bağdat Şehrinin Kuruluş Kronolojisi”, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları, ss. 11-34.

KAYNAK: islamvetarih.com