İslam’ın Kavramsal Kökeni, Kozmik Boyutu ve İlahi İletişim Süreci
İslam kelimesi, Arapça dil yapısında “barış”, “esenlik”, “saflık”, “samimiyet”, “teslimiyet” ve “itaat” gibi derin anlam yelpazesine sahip olan “slm” (salema) kökünden türetilmiştir. Teolojik bir terim olarak İslam; bireyin kendi cüzi iradesini, evrenin mutlak yaratıcısı olan Allah’ın külli iradesine teslim etmesi, O’nun koyduğu manevi ve ahlaki kanunlara gönüllü olarak riayet etmesi anlamına gelir. Bu teslimiyet, körü körüne bir boyun eğiş değil; kul ile Yaratıcı arasında kurulan bilinçli bir barış ve uyum köprüsüdür.
Evrensel İtaat ve İnsanın Seçim Özgürlüğü
Kozmik düzene bakıldığında, insan dışındaki tüm canlı ve cansız varlıklar, deterministik bir biçimde Allah’ın koyduğu fiziksel ve biyolojik kanunlara (sünnetullah) göre hareket ederler. Gezegenlerin yörüngelerindeki hareketinden atomların yapısına kadar evrendeki her olgu, ilahi iradeye tam bir teslimiyet içinde olduğundan, ontolojik olarak birer “İslam” hali yaşamaktadır.
İnsanı evrendeki diğer varlıklardan ayıran en temel özellik ise akıl, zekâ ve cüzi irade (seçim yeteneği) ile donatılmış olmasıdır. Diğer varlıklar zorunlu olarak ilahi kanuna itaat ederken, insan bu kanunlara uyma veya uymama noktasında serbest bırakılmıştır. Bu bağlamda insanlık, Yaratıcı’nın evrensel iyiliğine ve adaletine kendi rızasıyla ortak olmaya, yani “Müslüman” olmaya davet edilir. Bireyin bu ilahi çağrıya uyması ve yaratılış gayesine uygun hareket etmesi, hem iç dünyasında huzuru yakalamasının hem de toplumsal ekosistemde tam bir uyum sağlamasının en büyük güvencesidir.
Tarihsel Süreç ve Nübüvvet Zinciri
İslam, tarihsel olarak sadece 7. yüzyılda başlamış yeni bir inanç sistemi değildir. İslam’ın kökeni, ilk insan ve ilk peygamber olan Hz. Adem’in yaratılışına kadar uzanır. İlahi mesaj; tarih boyunca Hz. İbrahim, Hz. Musa ve Hz. İsa gibi pek çok peygamber ve elçi vasıtasıyla insanlığa parça parça iletilmiştir. Özünde hep aynı tevhid (tek tanrı) inancını barındıran bu mesaj, dini evrimin ve vahiy sürecinin son aşamasında, Allah’ın son elçisi Hz. Muhammed (s.a.v.) aracılığıyla evrensel formuna kavuşmuş, tahrifattan arındırılarak yeniden tesis edilmiş ve kemale erdirilmiştir.
“Allah” Kavramının Dilbilimsel ve Teolojik Niteliği
Arap dilinde “Allah” kelimesi, alemlerin tek, eşsiz ve ebedi mutlak ilahını ifade eden özel bir isimdir. O; evrenin yegane yaratıcısı, tüm otoritelerin (meliklerin, rablerin) üstündeki mutlak güç, sonsuz şefkat ve bağışlama sahibidir. Önemli bir dilbilimsel ve sosyolojik gerçek olarak “Allah” kelimesi, sadece Müslümanlara ait bir hitap şekli değildir; İslam öncesinde de var olan ve günümüzde de Arapça konuşan Hristiyan ile Yahudi topluluklar tarafından “Yüce Tanrı” anlamında kullanılan ortak ve köklü bir kavramdır.
Kaynakça
- Atay, H. (1994). İslam’ın İnanç Esasları. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları.
- Cevizci, A. (2010). Din Felsefesi Sözlüğü. Paradigma Yayınları.
- İbn Manzur. (m. 1311). Lisanü’l-Arab (“slm” maddesi). Kahire.
- İzutsu, T. (2000). Kur’an’da Dini ve Ahlaki Kavramlar (Çev. S. Ayaz). Pınar Yayınları.
- Kılavuz, A. S. (2005). Anahatlarıyla İslam Akaidi ve Kelam’a Giriş. Ensar Neşriyat.
- TDV İslâm Ansiklopedisi. (1999). “İslâm” ve “Allah” maddeleri. Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
Kaynak: islamvetarih.com
