İslam, mükelleflerin önüne iradeleri dışında çıkan veya hayatın doğal akışı gereği yaşanan meşakkatli durumlarda her zaman kolaylık ve ruhsat kapılarını açmıştır. Bu ruhsatların en yaygın ve günlük hayatta en çok uygulananlarından biri, yolculuk esnasında devreye giren Seferi Namaz (yolculuk namazı) ve dört rekatlı farz namazların iki rekat olarak kısaltılmasını ifade eden Kasr-ı Salât uygulamasıdır.
Bir Müslümanın fıkhen seferi (yolcu) sayılabilmesi için, oturduğu şehirden en az 90 kilometre (klasik ölçüyle 3 günlük yol) uzaklıktaki bir yere gitmek üzere yola çıkması ve gittiği yerde en fazla 15 günden az kalmaya niyet etmesi şarttır. Yolculuk hali, kişinin kendi şehrinin sınırlarını (meskûn mahal/şâre hattını) çıkmasıyla başlar. Seferi olan bir kimse, tek başına kıldığında Öğle, İkindi ve Yatsı namazlarının 4 rekatlık farzlarını 2 rekat olarak kılar. Akşam namazının farzı ile Vitir namazı kesinlikle kısaltılmaz; aynen kılınır. Sünnet namazlar ise yolculukta eğer vakit müsait ve güvenliyse kılınır, aceleniz ve telaşınız varsa terk edilmesinde bir sakınca yoktur.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
- Soru 1: Seferi olan bir kimse, mukim (yolcu olmayan) bir imama uyduğunda namazı nasıl kılar?
- Cevap: Seferi olan kişi, mukim olan imama uyduğunda namaza tam olarak uymak zorundadır. İmam 4 rekat kıldırdığı için seferi olan cemaat de namazını kısaltmadan 4 rekat olarak tamamlar. Ancak tam tersi durumda; imam seferi cemaat mukim ise, imam 2 rekatın sonunda selam verir, cemaat ayağa kalkarak kalan 2 rekatı kendi başına kıraatsiz tamamlar.
- Soru 2: Modern seyahat araçlarının (uçak, hızlı tren) hızlı olması seferilik hükmünü ortadan kaldırır mı?
- Cevap: Hayır, kaldırmaz. İslam fıkhında seferilik hükümleri yolculuğun çekilen zahmetine değil, doğrudan mesafeye (90 km ve üzerine) bağlanmıştır. Bu nedenle uçak veya hızlı trenle çok rahat ve kısa sürede seyahat edilse bile şer’i mesafe aşıldığı için seferilik ruhsatları aynen geçerlidir.
KAYNAKÇA
- TDV İslâm Ansiklopedisi, “Sefer” maddesi, Cilt 36, s. 288-294.
- Hamdi Döndüren, Delilleriyle Ticaret ve Seyahat İlmihali, Seferilik Bölümü.
KAYNAK: islamvetarih.com