MODERN ÇAĞIN AMELİ ÇIKMAZI: İSLAM HUKUKUNA GÖRE ESTETİK CERRAHÎ VE GÜZELLİK SEKTÖRÜ
Modern çağ, kitle iletişim araçları ve sosyal medyanın da etkisiyle insanoğluna kusursuz ve tek tipleştirilmiş bir dış görünüş idealini empoze etmektedir. Bu durum, tüm dünyada estetik cerrahi müdahaleleri, saç ekimlerini, dolgu, botoks ve çeşitli kozmetik operasyonları milyarlarca dolarlık devasa bir “güzellik sektörüne” dönüştürmüştür. Ancak İslam felsefesine göre insan bedeni, Yaratıcı tarafından en mükemmel surette (ahsen-i takvîm) tasarlanmış mukaddes bir emanettir. Bu sebeple, emanet olan bir beden üzerinde keyfi tasarruflarda bulunmak, İslam hukukunun (fıkhın) en çok tartışılan ve güncel ameli sınırlarının çizilmesini zorunlu kılan alanlarından biri haline gelmiştir. İslam, fıtratı bozmayı yasaklarken, tedavi amaçlı operasyonlara hangi fıkhi kapıları açmaktadır?
1. Fıtratı Değiştirme Yasağı (Tahrîf-i Halkıllah) ve Estetik Kaygılar
İslam tıp fıkhının ve estetik ameliyatların sınırını çizen en temel kural, Allah’ın yarattığı doğal yapıyı, biyolojik dengesini bozmamaktır. Rûm Suresi 30. ayette, “Allah’ın yaratmasında hiçbir değiştirme olamaz. İşte dosdoğru din budur” buyurularak fıtratın korunması emredilmiştir. Peygamber Efendimiz (s.a.v.) de hadis-i şeriflerinde; sırf daha güzel görünmek, yaşlılığı gizlemek veya dikkat çekmek amacıyla dövme yaptıranları, dişlerini seyrelttirenleri, kaşlarını inceltenleri ve saçına kaynak yaptıranları fıtratı değiştirdikleri (tahrif ettikleri) gerekçesiyle sert bir dille uyarmıştır (Buhârî).
Bu sarsılmaz ilkeye göre; herhangi bir tıbbi veya psikolojik zorunluluk olmaksızın, sadece daha çekici veya kusursuz görünmek amacıyla bıçak altına yatmak, burun, göğüs veya yüz hatlarını keyfi olarak değiştirmek fıkhen caiz görülmemiştir.
2. Tedavi ve Kusurların Giderilmesi: Fıkhi İstisnalar
İslam fıkhı, katı ve hayattan kopuk bir sistem değildir. Fıtratı değiştirme yasağının karşısında, insanı koruyan muazzam bir “Tedavi” (Tedâvi) ve “Zaruret” ilkesi mevcuttur. İslam hukukçuları, bir operasyonun caiz olabilmesini şu iki temel ameli şarta bağlamışlardır:
- Anatomik Kusurların ve Kusurların Giderilmesi (Hâcet): Doğuştan gelen (tavşan dudak, yarık damak, fazla parmak, aşırı eğri bir burun yapısı gibi) veya sonradan kaza, yanık, kanser gibi trajik olaylar neticesinde oluşan şekil bozukluklarını düzeltmek amacıyla yapılan estetik/plastik cerrahi müdahaleler fıkhen tamamen caiz ve haktır. Çünkü buradaki gaye güzelleşmek değil, bedeni normal fıtri haline döndürmektir.
- Psikolojik ve Bedeni Istırap: Bir uzvun normalden aşırı büyük veya küçük olması kişide ciddi sırt ağrılarına, nefes alma zorluklarına (bedeni ıstıraplara) yol açıyorsa ya da toplum içine çıkmasını engelleyecek düzeyde ağır bir psikolojik çöküntü yaratıyorsa, o kusurun cerrahi olarak giderilmesi şer’an mübahtır.
3. Geçici Müdahaleler: Botoks, Dolgu ve Saç Ekim Fıkhı
- Saç Ekimi (Ziraatü’sh-Şaar): Saç dökülmesi tıbbi bir rahatsızlık (hastalık) kabul edildiği için, kişinin kendi vücudundan alınan kıl köklerinin (greftlerin) kel olan bölgeye nakledilmesi, fıkhen bir “tedavi” hükmündedir ve caizdir. Dikkat edilmesi gereken tek şart, başkasının saçının (kaynak olarak) kullanılmamasıdır.
- Botoks ve Dolgu Ameliyeleri: Eğer botoks ve dolgu işlemleri, kırışıklıkları gidermek gibi geçici kozmetik amaçlarla yapılıyorsa, kalıcı bir uzuv kesme/ekleme barındırmadığı için fıtratı kalıcı tahrif sayılmaz; ancak eşini veya toplumunu aldatma (tedlis), fahiş israf ve sağlığa zararlı kimyasallar barındırma riski varsa fıkhen mekruh veya haram sınırına yaklaşır. Tıbbi bir kas hastalığının tedavisinde botoks kullanımı ise tamamen caizdir.
Kaynakça ve İlim Pınarı:
Bu tıp ve güzellik fıkhı araştırmamız; İmam Nevevî’nin Şerhu Sahîh-i Müslim (Libas Babı) eseri, Cidde Uluslararası İslam Fıkıh Akademisi (OIC) Tıbbi Müdahaleler Kararları (Karar No: 173), Mecelle-i Ahkâm-ı Adliyye’nin “Zarar izale olunur” (Madde 20) kaidesi ve Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu’nun “Estetik Ameliyatlar, Saç Ekimi ve Kozmetik Ürünler” üzerine yayınladığı güncel çağdaş fetva tahlillerinden derlenerek kaleme alınmıştır. Celal Yağmur
Kaynak: islamvetarih.com