Emevî Devleti Kuruluş ve Dönüm Noktaları Kronolojisi

Hz. Hasan’ın feragatinin ardından Şam merkezli olarak kurulan Emevî Devleti dönemi; İslam dünyasında hilafetin saltanata dönüştüğü, sınırların Türkistan’dan Avrupa içlerine (Endülüs) kadar genişlediği ve ilk sistemli devlet kurumsallaşmasının yaşandığı siyasi bir evredir.

KRONOLOJİK TARİHLER (HİCRÎ / MİLADÎ)

• Devletin Resmen Kurulması: H. 41 / M. 661 (Muâviye b. Ebû Süfyân’ın Şam’da halifeliğini ilan etmesi)
• Kerbelâ Vakası: H. 10 Muharrem 61 / M. 10 Ekim 680 (Hz. Hüseyin’in şehit edilmesi)
• Arapçanın Resmi Dil İlan Edilmesi: H. 73 / M. 692 (Abdülmelik b. Mervân dönemi)
• Yıkılış ve Abbasî İhtilali: H. 132 / M. 750 (Zâb Suyu Savaşı ile devletin nihayete ermesi)

OLAYIN VE ŞAHSIN TARİHÎ ROLÜ

• Saltanat Sistemine Geçiş: Muâviye b. Ebû Süfyân, vefatından önce oğlu Yezîd’i veliaht tayin ederek İslam tarihindeki şûraya dayalı hilafet modelini, babadan oğula geçen veraset/saltanat sistemine dönüştürmüştür.
• Arap Milliyetçiliği (Mevali Politikası): Devletin özellikle ilk dönemlerinde uygulanan ve Arap olmayan Müslümanları (Mevali) ikinci plan iten politikalar, Horasan ve Irak coğrafyasında derin sosyal kırılmalara ve yıkılışı hazırlayan Abbâsî ihtilaline zemin hazırlamıştır.

KURUMSAL VE MEDENÎ GELİŞMELER

• İlk İslam Parası (Dinar) ve Posta Teşkilatı: Abdülmelik b. Mervân döneminde Bizans ve Sâsânî paralarına bağımsızlık ilan edilerek ilk kez üzerinde İslami ibareler bulunan milli İslam parası basılmıştır. Devlet içi istihbarat ve haberleşmeyi sağlamak için “Berîd” (Posta) teşkilatı kurulmuştur.
• Kubbektü’s-Sahre ve Mimarî Gelişim: Kudüs’te İslam mimarisinin günümüze ulaşan en eski ve en görkemli şaheserlerinden biri olan Kubbektü’s-Sahre (H. 72 / M. 691) inşa edilmiştir.

KAYNAKÇA

• Yiğit, İsmail (1995). “Emevîler”, TDV İslâm Ansiklopedisi, Cilt 11, ss. 87-108.
• Apak, Adem (2014). “Emevîler Dönemi İslam Tarihi”, Ensar Neşriyat, ss. 45-120.

KAYNAK: islamvetarih.com