Abdullah Cevdet Karlıdağ Kimdir?
Abdullah Cevdet 1869 yilinda Arapkir’de dogdu. Arapkirli tabur imami Haci Ömer Efendi’nin ogludur. Elazig Askeri Ortaokulu’ndan ve Kuleli Askeri Lisesinden mezun olduktan sonra, Askeri Tibbiyeyi bitirdi (1888-1894). Okul siralarinda edebiyata merak saran Abdullah Cevdet, Abdülhak Hamid’in istegine uyarak siirlerini kitap haline getirdi. “Hiç” (1890), “Türbe-i Masumiyet” (1890), “Tulüat” (1891), “Masumiyet” (1896), ilk mensur eseri “Ramazan Bahçeleri” (1891) ve ilk düsünce eserleri “Dimag” (1890), “Fizyolacya-i Tefekkür” (1892) hep bu dönemde yayimlandi.
“Ömer Cevdet” adiyla yayimladigi bu ilk eserlerinde özellikle Namik Kemal, Recaizade Mahmut Ekrem, Abdülhak Hamid ve Halit Ziya’nin etkileri sezilir. 1894’ten sonra Ittihatçi gençlerin, özellikle Ittihat ve Terakki kurucularindan olan yakin arkadasi Ibrahim Temo’nun etkisiyle, siyasi sorunlara egildi. Ittihatçilarin faaliyetlerine katildi. Tehlikeli olmaya basladigi anlasilinca, 1895’te tutuklanarak Istanbul’dan uzaklastirilmak amaciyla, Trablusgarp Merkez Hastanesi’nin göz hekimligine getirildi.
Fakat Cemiyet adina çalismalarina orada da devam etti. Fizan’a sürülecegini anlayinca, önce Tunus’a kaçti, oradan Fransa’ya geçti (1897). Daha sonra da Cenevre’ye yerleserek, Tunali Hilmi ve Mehmet Resit’in orada kurduklari Osmanli Itilaf Firkasina katildi. Ishak Sukuti ile birlikte dernegin yayin organi olan Osmanli Gazetesini çikardi. Cenevre’de iken “Fünun ve Felsefe” (1897), “Kahriyat” gibi siir kitaplarini yayimladi.
Weber’den “Asirlarin Panoramasi”ni, Gustave Le Bon’dan “Asrimizin Hususu Felsefiyesi”ni ve Hayyam’in “Rubaiyat”ini çevirdi. “Mevlana’nin Divanindan Seçmeler”i yayimladi. Cumhuriyet devrinde de bu tür çalismalarini sürdürdü. Özellikle Gustave Le Bon’un eserlerini dilimize aktardi; “Dün ve Yarin” (1921), “Ilm-i Ruh-i Içtimai” (1924), “Ameli Ruhiyat” (1931). Abdullah Cevdet, II. Mesrutiyet’ten sonra gelisen batililasma akiminin baslica temsilcilerinden biriydi. Abdullah Cevdet 1932 yilinda Istanbul’da öldü.
KAYNAK: Osmanlı Tarihi – ErtemSoft