DÜNYANIN EN UZUN KUŞATMA STRATEJİSİ: 24 YIL SÜREN KANDİYE (GİRİT) MUHASARASI VE OSMANLI LAĞIMCI DEHASI
İslam askeri tarihinde bir kalenin fethi bazen günler, bazen aylar sürer. Ancak öyle bir kuşatma vardır ki, tam bir çeyrek asır boyunca devam etmiş, babaların başlayıp oğullarının tamamladığı, askeri dehanın ve sabrın sınırlarını zorlayan bir destana dönüşmüştür. Bu muazzam harekat, Venedik İmparatorluğu’nun Akdeniz’deki en büyük üssü ve korsan yatağı olan Girit adasının, özellikle de Kandiye Kalesi’nin Kuşatması‘dır. Başlangıcı 1445 yılına uzanan ancak nihai fethi 1669 yılında tamamlanan bu 24 yıllık muhasara, dünya harp tarihinin en uzun süren kuşatması unvanını taşır ve yerin altında yürütülen muazzam bir “lağımcılık” (tünel mühendisliği) savaşı harikasıdır.
Akdeniz’in Kalbindeki Yara ve Kuşatmanın Başlaması
Girit adası, Akdeniz ticaret yollarının tam merkezinde yer alan, Venedik kontrolündeki sarsılmaz bir deniz kalesiydi. Burada üslenen Hristiyan şövalyeleri ve korsanlar, Osmanlı’nın hac gemilerine, ticaret filolarına sürekli baskınlar düzenleyerek Müslümanların can ve mal emniyetini tehdit ediyorlardı. Sultan İbrahim döneminde, 1645 yılında Serdar Yusuf Paşa komutasındaki Osmanlı donanması adaya çıkarma yaptı ve Hanya gibi önemli merkezleri hızla fethetti. Ancak adanın kalbi olan, dönemin en ileri askeri mühendislik kurallarına göre İtalyan mimarlar tarafından inşa edilen Kandiye Kalesi, Osmanlı ordusunun karşısına aşılmaz bir duvar olarak dikildi.
Yerin Altındaki Cehennem: Osmanlı Lağımcıları ve Tünel Savaşları
Kandiye, denizden sürekli lojistik destek alan, devasa hendeklerle ve tabyalarla tahkim edilmiş bir kaleydi. Surların kalınlığı ve Venediklilerin geliştirdiği yeni nesil ateşli silahlar sebebiyle kale yukardan yapılan klasik topçu atışlarıyla düşürülemiyordu. Kuşatmanın son evresinde sadaret makamına gelen büyük devlet adamı Fazıl Ahmed Paşa, dünya askeri tarihine geçecek muazzam bir “Yeraltı Harbi” stratejisi başlattı.
Osmanlı ordusunun en seçkin istihkam birlikleri olan Lağımcılar, Kandiye surlarının altına ulaşabilmek için yerin metrelerce altında devasa bir tünel şebekesi kurdular. Sadece Osmanlılar değil, içerideki Venedik ve Fransız mühendisler de Müslümanların tünellerini patlatmak amacıyla “karşı lağımlar” kazıyorlardı. Yerin altında, zifiri karanlıkta, mum ışığında iki ordunun askerleri karşı karşıya geliyor, fıçılarla barutlar patlatılıyor, el bombaları fırlatılıyordu. Osmanlı lağımcıları 24 yıl boyunca yerin altına tam 360’tan fazla büyük lağım (tünel) kazarak kalenin en sarsılmaz tabyalarını alttan havaya uçurdular. Bu yeraltı labirentleri, modern siper harbinin dünyadaki ilk büyük laboratuvarı oldu.
Tabyaların Düşüşü ve Akdeniz’in Yeni Sahibi
Fazıl Ahmed Paşa’nın sabırlı ve kararlı kuşatma stratejisi, kaleyi dış dünyadan tamamen izole etti. Kışın dondurucu soğuğunda, yazın kavurucu sıcağında siperleri terk etmeyen Osmanlı askeri, Venedik’in ve ona yardıma gelen Fransız, papalık ittifak güçlerinin moralini tamamen çökertti. En nihayetinde, kalenin altındaki stratejik tabyaların (Panigra ve Saint Andrea tabyaları) lağımcılar tarafından tamamen çökertilmesinin ardından Venedik General Morosini, 1669 yılında teslim bayrağını çekti. Kandiye’nin fethiyle birlikte 24 yıllık Girit seferi zaferle noktalandı. Bu fetih, Osmanlı askeri mühendisliğinin, sabrının ve yeraltı harp stratejisinin dünyadaki en meşhur şaheseri olarak tarihe geçti.
Kaynakça ve Askeri Strateji Pınarı: Bu çeyrek asırlık Akdeniz muhasarası araştırmamız; Evliyâ Çelebi’nin bizzat kuşatmaya katılarak kaleme aldığı Seyahatnâme (Girit Cildi) eseri, Naîmâ Mustafa Efendi’nin Naîmâ Tarihi külliyatı, Katip Çelebi’nin Tuhfetü’l-Kibâr fî Esfâri’l-Bihâr başyapıtı ve modern askeri harp akademilerinin “Yeraltı Tünel Mühendisliği ve Uzun Süreli Kuşatma Lojistiği” üzerine yayınladığı taktik analizlerden derlenerek kaleme alınmıştır.
Kaynak: islamvetarih.com